Lập di chúc là cách để mỗi cá nhân chủ động định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời, đồng thời hạn chế những tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình. Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn di chúc viết tay có cần công chứng không, nếu không công chứng thì có được pháp luật công nhận hay không và trong trường hợp nào nên thực hiện công chứng để đảm bảo giá trị pháp lý.
Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật TNHH RB Law sẽ giải đáp đầy đủ những quy định mới nhất của pháp luật về di chúc viết tay, điều kiện để di chúc hợp pháp và những lưu ý quan trọng khi lập di chúc.
Căn cứ pháp lý
Việc lập di chúc hiện nay được điều chỉnh chủ yếu bởi:
- Bộ luật Dân sự năm 2015;
- Luật Công chứng năm 2014;
- Các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan.
Đây là cơ sở pháp lý xác định hiệu lực của di chúc cũng như điều kiện công chứng.
Di chúc viết tay là gì?
Di chúc viết tay là loại di chúc bằng văn bản do chính người lập di chúc tự viết nội dung và ký tên hoặc điểm chỉ để thể hiện ý chí định đoạt tài sản của mình sau khi chết.
Đây là hình thức lập di chúc phổ biến bởi:
- Dễ thực hiện;
- Không tốn nhiều chi phí;
- Không bắt buộc phải đến cơ quan công chứng;
- Có thể lập bất cứ lúc nào khi người lập còn minh mẫn.
Di chúc viết tay có bắt buộc phải công chứng không?
Câu trả lời là: Không bắt buộc.
Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc viết tay không bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực.
Điều này có nghĩa rằng, nếu người lập di chúc đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật thì bản di chúc viết tay vẫn có giá trị pháp lý dù không được công chứng.
Đây cũng là quy định được rất nhiều người quan tâm vì giúp việc lập di chúc trở nên thuận tiện hơn.
Khi nào di chúc viết tay có giá trị pháp lý?
Để một bản di chúc viết tay được pháp luật công nhận, cần đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015.
- Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt
Tại thời điểm lập di chúc, người lập phải:
- Minh mẫn;
- Nhận thức đầy đủ hành vi của mình;
- Không bị lừa dối;
- Không bị đe dọa;
- Không bị cưỡng ép.
Nếu người lập di chúc không còn khả năng nhận thức thì di chúc có thể bị tuyên vô hiệu.
- Nội dung không trái pháp luật
Di chúc không được:
- Vi phạm điều cấm của pháp luật;
- Trái đạo đức xã hội;
- Chuyển giao tài sản không thuộc quyền sở hữu của người lập.
- Hình thức phù hợp quy định
Đối với di chúc viết tay:
- Người lập nên tự viết toàn bộ nội dung;
- Ký tên hoặc điểm chỉ vào cuối bản di chúc;
- Ghi rõ ngày, tháng, năm lập.
Đây là những yếu tố quan trọng để xác định tính hợp pháp của di chúc.
Có nên công chứng di chúc viết tay không?
Mặc dù không bắt buộc nhưng việc công chứng mang lại nhiều lợi ích.
Tăng giá trị chứng minh
Di chúc được công chứng sẽ có tính xác thực cao hơn.
Khi xảy ra tranh chấp, đây là căn cứ quan trọng để chứng minh ý chí của người lập di chúc.
Hạn chế tranh chấp
Trong thực tế, nhiều vụ tranh chấp phát sinh do:
- Cho rằng chữ ký bị giả mạo;
- Người lập di chúc không minh mẫn;
- Di chúc bị sửa chữa;
- Di chúc bị ép buộc.
Công chứng giúp giảm đáng kể các rủi ro này.
Được tư vấn đúng quy định
Khi công chứng, công chứng viên sẽ:
- Kiểm tra hồ sơ;
- Kiểm tra năng lực hành vi của người lập;
- Hướng dẫn chỉnh sửa nội dung nếu cần;
- Bảo đảm di chúc phù hợp quy định pháp luật.
Được lưu giữ bản chính
Một ưu điểm khác là tổ chức hành nghề công chứng có thể lưu giữ bản chính di chúc theo yêu cầu.
Điều này giúp tránh:
- Thất lạc;
- Hư hỏng;
- Bị sửa chữa hoặc tiêu hủy.
Trường hợp nào nên công chứng di chúc?
Mặc dù không bắt buộc nhưng nên công chứng nếu:
- Có nhà đất hoặc tài sản giá trị lớn;
- Gia đình có nhiều người thừa kế;
- Người lập di chúc đã lớn tuổi;
- Có nguy cơ phát sinh tranh chấp;
- Muốn bảo đảm giá trị pháp lý cao nhất.
Đây là giải pháp được nhiều chuyên gia pháp lý khuyến nghị.
Hồ sơ công chứng di chúc viết tay
Thông thường cần chuẩn bị:
Giấy tờ nhân thân
- Căn cước công dân hoặc Chứng minh nhân dân;
- Hộ chiếu (nếu có);
- Giấy xác nhận cư trú (nếu cần).
Giấy tờ về tài sản
Ví dụ:
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
- Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà;
- Giấy đăng ký xe;
- Sổ tiết kiệm;
- Giấy chứng nhận cổ phần;
- Các giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản khác.
Dự thảo di chúc
Người lập có thể:
- Tự chuẩn bị trước;
- Hoặc đề nghị công chứng viên hỗ trợ soạn thảo.
Di chúc viết tay có cần người làm chứng không?
Không phải mọi trường hợp đều cần.
Nếu người lập:
- Tự viết;
- Tự ký;
- Minh mẫn;
thì không bắt buộc phải có người làm chứng.
Ngược lại, nếu không thể tự viết hoặc phải nhờ người khác viết thì cần có người làm chứng theo quy định của pháp luật.
Khi nào di chúc viết tay bị vô hiệu?
Một số trường hợp phổ biến gồm:
- Người lập không minh mẫn;
- Bị lừa dối hoặc cưỡng ép;
- Nội dung trái pháp luật;
- Không có chữ ký hoặc điểm chỉ;
- Tài sản không thuộc quyền sở hữu của người lập;
- Không đáp ứng quy định về người làm chứng trong trường hợp pháp luật yêu cầu.
Do đó, việc lập di chúc cần được thực hiện cẩn trọng để tránh phát sinh tranh chấp.
Có thể sửa đổi hoặc hủy bỏ di chúc viết tay không?
Câu trả lời là: Có.
Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, người lập di chúc có quyền:
- Sửa đổi;
- Bổ sung;
- Thay thế;
- Hủy bỏ di chúc.
Nếu có nhiều bản di chúc thì bản được lập sau cùng và hợp pháp sẽ có hiệu lực.
Một số lưu ý khi lập di chúc viết tay
Để hạn chế rủi ro pháp lý, người lập di chúc nên:
- Ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh;
- Ghi rõ thời điểm lập di chúc;
- Mô tả chính xác tài sản;
- Ghi rõ người được hưởng di sản;
- Xác định cụ thể phần tài sản của từng người;
- Ký tên hoặc điểm chỉ đầy đủ;
- Không tẩy xóa hoặc sửa chữa nội dung.
Nếu có sửa đổi thì nên ký xác nhận tại vị trí sửa đổi.
Dịch vụ tư vấn lập di chúc tại Công ty Luật TNHH RB Law
Mặc dù di chúc viết tay không bắt buộc phải công chứng, nhưng để bảo đảm quyền lợi và hạn chế rủi ro tranh chấp, việc được luật sư tư vấn ngay từ khi lập di chúc là rất cần thiết.
Công ty Luật TNHH RB Law cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn điều kiện lập di chúc hợp pháp;
- Soạn thảo di chúc viết tay đúng quy định;
- Kiểm tra tính pháp lý của di chúc;
- Hỗ trợ công chứng, chứng thực di chúc;
- Tư vấn phân chia di sản thừa kế;
- Giải quyết tranh chấp liên quan đến di chúc và thừa kế.
Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của RB Law luôn đồng hành cùng khách hàng để xây dựng bản di chúc chặt chẽ, rõ ràng và phù hợp với quy định của pháp luật.
Thắc mắc Di chúc viết tay có cần công chứng không? được nhiều người quan tâm khi muốn chủ động định đoạt tài sản. Theo quy định hiện hành, di chúc viết tay không bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo Bộ luật Dân sự năm 2015. Tuy nhiên, đối với những trường hợp có tài sản giá trị lớn hoặc tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp, việc công chứng vẫn là giải pháp nên thực hiện để tăng giá trị chứng minh và bảo đảm ý chí của người lập di chúc được tôn trọng.
Nếu bạn cần tư vấn hoặc hỗ trợ lập di chúc đúng quy định pháp luật, hãy liên hệ Công ty Luật TNHH RB Law để được các luật sư hỗ trợ nhanh chóng và chuyên nghiệp.
