Viết di chúc thừa kế như thế nào để đảm bảo có hiệu lực pháp luật là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm, đặc biệt là những người có tài sản muốn chủ động phân chia di sản cho con cháu, tránh tranh chấp sau này.
Trong thực tế, không ít trường hợp di chúc bị tuyên vô hiệu vì lập không đúng quy định, thiếu nội dung bắt buộc hoặc người lập di chúc không đáp ứng điều kiện về năng lực hành vi dân sự. Điều này dẫn đến việc tài sản không được chia theo ý chí của người đã mất mà phải chia theo quy định của pháp luật.
Vậy viết di chúc thừa kế như thế nào để hợp pháp? Bài viết dưới đây của Công ty Luật TNHH RB Law sẽ hướng dẫn chi tiết từ điều kiện lập di chúc, nội dung cần có, hình thức, thủ tục và những lưu ý quan trọng theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.
Căn cứ pháp lý
Các quy định liên quan đến việc lập di chúc bao gồm:
- Bộ luật Dân sự năm 2015;
- Luật Công chứng năm 2014;
- Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;
- Các văn bản hướng dẫn thi hành.
Di chúc thừa kế là gì?
Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.
Thông qua di chúc, người lập có quyền:
- Chỉ định người hưởng di sản;
- Phân chia tỷ lệ tài sản;
- Truất quyền hưởng di sản của một số người theo quy định;
- Giao nghĩa vụ cho người thừa kế;
- Chỉ định người quản lý hoặc người phân chia di sản.
Việc lập di chúc giúp bảo đảm ý chí của người để lại tài sản được thực hiện sau khi qua đời.
Điều kiện để di chúc hợp pháp
Theo Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc hợp pháp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt
Người lập di chúc phải:
- Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định;
- Minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập di chúc;
- Không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.
Nếu chứng minh được người lập di chúc không minh mẫn thì di chúc có thể bị tuyên vô hiệu.
Nội dung không vi phạm pháp luật
Di chúc không được:
- Trái đạo đức xã hội;
- Vi phạm điều cấm của pháp luật;
- Xâm phạm quyền lợi hợp pháp của người khác.
Hình thức đúng quy định
Di chúc có thể được lập bằng:
- Văn bản;
- Văn bản có công chứng;
- Văn bản có chứng thực;
- Văn bản có người làm chứng;
- Di chúc miệng trong trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật.
Viết di chúc thừa kế như thế nào?
Một bản di chúc đầy đủ nên bao gồm các nội dung sau:
Thông tin của người lập di chúc
Cần ghi rõ:
- Họ và tên;
- Ngày tháng năm sinh;
- Số căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân;
- Địa chỉ thường trú.
Thông tin càng đầy đủ thì càng hạn chế tranh chấp.
Thời gian lập di chúc
Cần ghi rõ:
- Ngày;
- Tháng;
- Năm lập di chúc.
Đây là căn cứ để xác định hiệu lực nếu người lập có nhiều bản di chúc khác nhau.
Thông tin về tài sản
Mô tả rõ tài sản để lại như:
- Nhà ở;
- Quyền sử dụng đất;
- Tiền gửi ngân hàng;
- Ô tô;
- Xe máy;
- Cổ phần;
- Tài sản khác.
Đối với quyền sử dụng đất nên ghi:
- Số thửa;
- Tờ bản đồ;
- Địa chỉ;
- Số Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Người được hưởng di sản
Ghi đầy đủ:
- Họ tên;
- Ngày sinh;
- Quan hệ với người lập di chúc;
- Địa chỉ cư trú.
Nếu có nhiều người thì cần ghi rõ tỷ lệ hoặc phần tài sản mỗi người được hưởng.
Quyền và nghĩa vụ của người thừa kế
Người lập di chúc có thể yêu cầu:
- Chăm sóc người thân;
- Thanh toán khoản nợ;
- Thực hiện nghĩa vụ tài sản;
- Quản lý tài sản theo ý chí của mình.
Có bắt buộc công chứng di chúc không?
Theo quy định hiện hành:
Không bắt buộc mọi di chúc đều phải công chứng.
Di chúc viết tay vẫn có thể hợp pháp nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện của Bộ luật Dân sự.
Tuy nhiên, việc công chứng giúp:
- Hạn chế tranh chấp;
- Tăng giá trị chứng cứ;
- Giảm nguy cơ bị tuyên vô hiệu.
Đối với tài sản có giá trị lớn như nhà, đất thì nên công chứng để đảm bảo an toàn pháp lý.
Mẫu trình bày cơ bản của di chúc
Một bản di chúc thường có các phần:
- Quốc hiệu, tiêu ngữ (không bắt buộc nhưng nên có);
- Tiêu đề “Di chúc”;
- Thông tin người lập;
- Nội dung phân chia tài sản;
- Cam kết về tình trạng minh mẫn, tự nguyện;
- Chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập;
- Chữ ký của người làm chứng (nếu có).
Khi nào nên lập di chúc?
Bạn nên lập di chúc khi:
- Có nhiều tài sản;
- Muốn chủ động phân chia tài sản;
- Gia đình có nhiều người thừa kế;
- Có con riêng, con chung;
- Muốn dành tài sản cho người ngoài gia đình hoặc tổ chức từ thiện;
- Muốn hạn chế tranh chấp sau khi qua đời.
Không nên đợi đến khi tuổi cao hoặc sức khỏe yếu mới lập di chúc.
Những sai lầm thường gặp khi viết di chúc
Không ghi rõ tài sản
Nhiều người chỉ ghi:
“Để lại toàn bộ tài sản.”
Điều này dễ gây tranh cãi nếu có nhiều loại tài sản hoặc tài sản phát sinh sau khi lập di chúc.
Ghi thông tin người hưởng không đầy đủ
Nếu chỉ ghi tên mà không có thông tin nhận dạng thì rất dễ xảy ra tranh chấp khi có nhiều người trùng tên.
Không ký tên
Di chúc không có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập có nguy cơ bị tuyên vô hiệu.
Bị ép buộc
Nếu có căn cứ chứng minh người lập di chúc bị ép buộc hoặc bị lừa dối thì di chúc sẽ không có giá trị pháp lý.
Di chúc có thể sửa đổi, bổ sung không?
Câu trả lời là: Có.
Trong thời gian còn sống, người lập di chúc có quyền:
- Sửa đổi nội dung;
- Bổ sung di chúc;
- Thay thế bằng bản di chúc mới;
- Hủy bỏ toàn bộ di chúc.
Nếu có nhiều bản di chúc thì bản lập sau cùng hợp pháp sẽ được ưu tiên áp dụng đối với phần nội dung có sự thay đổi.
Những trường hợp di chúc vô hiệu
Di chúc có thể bị tuyên vô hiệu nếu:
- Người lập không minh mẫn;
- Bị cưỡng ép hoặc lừa dối;
- Không đúng hình thức theo quy định;
- Nội dung trái pháp luật hoặc đạo đức xã hội;
- Người lập không có quyền định đoạt đối với tài sản ghi trong di chúc.
Khi di chúc vô hiệu, di sản sẽ được chia theo quy định của pháp luật nếu không có di chúc hợp pháp khác.
Việc viết di chúc thừa kế như thế nào không chỉ đơn giản là ghi lại mong muốn phân chia tài sản mà còn phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về chủ thể, nội dung và hình thức. Một bản di chúc được lập đúng quy định sẽ giúp ý chí của người để lại di sản được tôn trọng, đồng thời hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh giữa những người thừa kế.
Để đảm bảo di chúc có giá trị pháp lý và phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể, người dân nên tham khảo ý kiến của luật sư hoặc công chứng viên trước khi lập di chúc.
Nếu bạn cần tư vấn về lập di chúc, sửa đổi di chúc, khai nhận di sản hoặc giải quyết tranh chấp thừa kế, Công ty Luật TNHH RB Law với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ và đưa ra giải pháp pháp lý nhanh chóng, chính xác và hiệu quả.
