Khi một người qua đời để lại tài sản, câu hỏi được nhiều gia đình quan tâm là Người thừa kế đầu tiên là ai? Không ít người cho rằng vợ hoặc chồng là người được hưởng trước, trong khi người khác lại nghĩ con cả hoặc cha mẹ sẽ được ưu tiên nhận toàn bộ di sản.
Thực tế, pháp luật Việt Nam không quy định một cá nhân duy nhất là người thừa kế đầu tiên. Trong trường hợp thừa kế theo pháp luật, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất sẽ được xem xét hưởng di sản và về nguyên tắc có quyền hưởng phần di sản bằng nhau, trừ khi có quy định khác hoặc có sự thỏa thuận hợp pháp.
Hiểu đúng quy định về hàng thừa kế sẽ giúp các thành viên trong gia đình bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời hạn chế các tranh chấp không đáng có.
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích chi tiết quy định về người thừa kế đầu tiên, các hàng thừa kế và những vấn đề pháp lý liên quan.
Thừa kế theo pháp luật là gì?
Thừa kế theo pháp luật là việc phân chia di sản căn cứ vào quy định của pháp luật khi thuộc một trong các trường hợp như:
- Người chết không để lại di chúc.
- Di chúc không hợp pháp.
- Di chúc không có hiệu lực đối với toàn bộ hoặc một phần di sản.
- Người được chỉ định hưởng di sản theo di chúc không thể hoặc không được quyền hưởng trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật.
Khi đó, việc xác định người được hưởng di sản sẽ căn cứ vào các hàng thừa kế.
Người thừa kế đầu tiên là ai theo quy định pháp luật?
Nếu xét theo thứ tự ưu tiên trong thừa kế theo pháp luật thì hàng thừa kế thứ nhất là nhóm người được xem xét hưởng di sản trước.
Hàng thừa kế thứ nhất bao gồm:
- Vợ hoặc chồng của người chết.
- Cha đẻ, mẹ đẻ.
- Cha nuôi, mẹ nuôi (nếu có quan hệ nuôi con nuôi hợp pháp).
- Con đẻ.
- Con nuôi hợp pháp.
Những người thuộc cùng hàng thừa kế này được hưởng phần di sản bằng nhau, nếu không có căn cứ pháp luật hoặc thỏa thuận hợp pháp khác.
Điều đó có nghĩa là pháp luật không ưu tiên riêng vợ, chồng, con trưởng hay bất kỳ cá nhân nào trong cùng hàng thừa kế thứ nhất.
Vì sao nhiều người hiểu sai về người thừa kế đầu tiên?
Trong thực tế, nhiều người cho rằng:
- Con trai trưởng được hưởng nhiều hơn.
- Vợ được hưởng toàn bộ tài sản.
- Người sống chung lâu nhất sẽ được nhận toàn bộ di sản.
Đây đều là những quan niệm không phản ánh đúng quy định pháp luật hiện hành.
Việc phân chia di sản phải căn cứ vào:
- Có hay không có di chúc.
- Nội dung di chúc.
- Quan hệ giữa người để lại di sản và người thừa kế.
- Quy định của pháp luật về thừa kế.
Khi nào hàng thừa kế thứ nhất được hưởng toàn bộ di sản?
Trong trường hợp không có người thuộc hàng thừa kế thứ hai hoặc thứ ba được xem xét, và không có yếu tố làm thay đổi việc phân chia theo quy định, di sản sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.
Ví dụ:
Ông A qua đời, không để lại di chúc. Gia đình còn:
- Người vợ.
- Hai người con.
- Mẹ ruột.
Trong trường hợp này, bốn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất sẽ được hưởng phần di sản theo nguyên tắc của pháp luật.
Hàng thừa kế thứ hai gồm những ai?
Nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất hoặc những người thuộc hàng này không được hưởng di sản theo quy định, từ chối nhận di sản hoặc không còn quyền hưởng trong từng trường hợp cụ thể, thì hàng thừa kế thứ hai mới được xem xét.
Hàng thừa kế thứ hai thường bao gồm:
- Ông nội, bà nội.
- Ông ngoại, bà ngoại.
- Anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết.
- Cháu ruột mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại hoặc bà ngoại.
Hàng thừa kế thứ ba gồm những ai?
Nếu không còn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất và thứ hai đủ điều kiện hưởng di sản thì hàng thừa kế thứ ba sẽ được xem xét theo quy định.
Việc xác định người thuộc hàng này cần căn cứ vào quy định cụ thể của Bộ luật Dân sự.
Có di chúc thì còn áp dụng hàng thừa kế không?
Trong nhiều trường hợp, không.
Nếu người chết để lại di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản trước hết sẽ được thực hiện theo nội dung di chúc.
Tuy nhiên, pháp luật vẫn có những quy định nhằm bảo vệ quyền lợi của một số chủ thể trong những trường hợp nhất định, dù nội dung di chúc có thể không đề cập đến họ.
Do đó, khi giải quyết thừa kế có di chúc cần xem xét đầy đủ các quy định liên quan.
Con trưởng có được ưu tiên hưởng di sản không?
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến.
Theo quy định của pháp luật hiện hành, con trưởng không đương nhiên được hưởng nhiều hơn các anh chị em khác chỉ vì là con đầu.
Nếu thừa kế theo pháp luật thì các con thuộc cùng hàng thừa kế sẽ được hưởng theo nguyên tắc bình đẳng.
Nếu có di chúc thì việc phân chia sẽ căn cứ vào ý chí hợp pháp của người lập di chúc và các quy định liên quan.
Con nuôi có được hưởng như con ruột không?
Nếu việc nhận nuôi con nuôi được thực hiện hợp pháp thì con nuôi có quyền và nghĩa vụ như con đẻ trong phạm vi quan hệ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi.
Vì vậy, khi giải quyết thừa kế theo pháp luật, con nuôi hợp pháp cũng thuộc hàng thừa kế thứ nhất.
Cha mẹ đã ly hôn thì con có còn quyền thừa kế không?
Câu trả lời là: Có.
Việc ly hôn chỉ chấm dứt quan hệ vợ chồng, không làm chấm dứt quan hệ giữa cha mẹ và con.
Do đó, con vẫn có quyền hưởng di sản của cha hoặc mẹ theo quy định pháp luật hoặc theo di chúc hợp pháp.
Những trường hợp không được hưởng di sản
Trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật, người thừa kế có thể không được quyền hưởng di sản.
Ngoài ra, người có quyền hưởng di sản cũng có thể từ chối nhận phần di sản của mình theo đúng trình tự và điều kiện luật định.
Việc xác định các trường hợp này cần căn cứ vào quy định cụ thể của Bộ luật Dân sự và các văn bản liên quan.
Những giấy tờ cần chuẩn bị khi làm thủ tục thừa kế
Để thực hiện thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản, người thừa kế thường cần chuẩn bị:
- Giấy chứng tử của người để lại di sản.
- Giấy tờ chứng minh quan hệ với người chết (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, quyết định công nhận nuôi con nuôi…).
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản.
- Di chúc (nếu có).
- Giấy tờ tùy thân của người thừa kế.
- Các giấy tờ khác theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ sẽ giúp quá trình giải quyết diễn ra nhanh chóng hơn.
Vai trò của luật sư trong giải quyết thừa kế
Các vụ việc thừa kế thường liên quan đến nhiều thành viên trong gia đình và nhiều loại tài sản khác nhau.
Luật sư có thể hỗ trợ:
- Xác định đúng hàng thừa kế.
- Kiểm tra hiệu lực của di chúc.
- Tư vấn phương án phân chia di sản.
- Soạn thảo văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản.
- Đại diện làm việc với cơ quan có thẩm quyền.
- Giải quyết tranh chấp về thừa kế.
Việc có sự hỗ trợ từ luật sư giúp giảm thiểu rủi ro và tiết kiệm thời gian.
Dịch vụ tư vấn thừa kế tại Công Ty Luật TNHH RB Law
Công Ty Luật TNHH RB Law là đơn vị tư vấn pháp lý trong nhiều lĩnh vực dân sự và thừa kế, hỗ trợ khách hàng giải quyết các vấn đề liên quan đến quyền hưởng di sản một cách đúng quy định.
RB Law cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn xác định người thừa kế theo pháp luật.
- Tư vấn quyền của vợ, chồng, cha mẹ, con và con nuôi.
- Soạn thảo di chúc hợp pháp.
- Hỗ trợ khai nhận và phân chia di sản.
- Đại diện tham gia thương lượng, hòa giải.
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong các vụ án tranh chấp thừa kế.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, RB Law luôn hướng tới việc cung cấp giải pháp pháp lý hiệu quả, minh bạch và phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể.
Câu hỏi Người thừa kế đầu tiên là ai? là một trong những vấn đề được quan tâm nhiều khi phát sinh việc phân chia di sản. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, trong trường hợp thừa kế theo pháp luật, hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ hoặc chồng, cha mẹ và các con của người để lại di sản là những người được xem xét hưởng di sản trước. Những người trong cùng hàng thừa kế, về nguyên tắc, có quyền hưởng phần di sản bằng nhau nếu không có căn cứ pháp lý khác.
Việc hiểu đúng quy định về hàng thừa kế sẽ giúp các thành viên trong gia đình bảo vệ quyền lợi của mình và hạn chế các tranh chấp không cần thiết.
Nếu bạn cần tư vấn về xác định người thừa kế, lập di chúc, khai nhận di sản hoặc giải quyết tranh chấp thừa kế, Công Ty Luật TNHH RB Law luôn sẵn sàng đồng hành, cung cấp giải pháp pháp lý chính xác, kịp thời và bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.
