Cha mẹ chết thì tài sản thuộc về ai? là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi phát sinh các vấn đề liên quan đến thừa kế nhà đất, tiền gửi ngân hàng, tài sản chung của vợ chồng hay các tài sản có giá trị khác. Thực tế, không phải cứ cha mẹ mất thì toàn bộ tài sản sẽ mặc nhiên thuộc về các con. Việc phân chia tài sản còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cha mẹ có để lại di chúc hay không, tài sản là tài sản riêng hay tài sản chung, có người thuộc diện được hưởng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc hay không…
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích đầy đủ quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 để giúp bạn hiểu rõ quyền thừa kế khi cha mẹ qua đời.
Căn cứ pháp lý
Việc xác định người được hưởng tài sản khi cha mẹ chết được điều chỉnh chủ yếu bởi:
- Bộ luật Dân sự năm 2015.
- Luật Đất đai hiện hành.
- Luật Hôn nhân và Gia đình.
- Các văn bản hướng dẫn liên quan đến công chứng, khai nhận và phân chia di sản.
Di sản thừa kế là gì?
Di sản thừa kế bao gồm:
- Quyền sử dụng đất.
- Nhà ở.
- Tiền mặt.
- Tiền gửi ngân hàng.
- Xe ô tô, xe máy.
- Cổ phần, cổ phiếu.
- Tài sản khác thuộc quyền sở hữu của người chết.
- Các quyền tài sản được pháp luật công nhận.
Nếu cha mẹ còn các khoản nợ hợp pháp thì trước khi chia di sản phải dùng tài sản của người chết để thanh toán các nghĩa vụ tài sản theo quy định.
Cha mẹ chết thì tài sản thuộc về ai nếu có di chúc?
Trong trường hợp cha mẹ lập di chúc hợp pháp thì tài sản sẽ được chia theo đúng nội dung của di chúc.
Người được chỉ định trong di chúc có thể là:
- Con.
- Cháu.
- Vợ hoặc chồng.
- Anh chị em.
- Người thân khác.
- Người ngoài gia đình.
- Tổ chức từ thiện.
- Nhà nước.
Điều này có nghĩa là không phải cứ là con thì chắc chắn sẽ được hưởng tài sản nếu cha mẹ đã có di chúc hợp pháp.
Tuy nhiên, pháp luật vẫn bảo vệ quyền lợi của một số người thuộc diện thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc, bao gồm:
- Con chưa thành niên.
- Cha mẹ của người chết.
- Vợ hoặc chồng.
- Con thành niên nhưng mất khả năng lao động.
Những người này vẫn có thể được hưởng một phần di sản theo quy định của pháp luật.
Cha mẹ chết không để lại di chúc thì tài sản thuộc về ai?
Đây là trường hợp xảy ra phổ biến nhất.
Nếu không có di chúc thì tài sản được chia theo pháp luật.
Theo Bộ luật Dân sự, hàng thừa kế được xác định như sau.
Hàng thừa kế thứ nhất
Bao gồm:
- Vợ hoặc chồng.
- Cha đẻ.
- Mẹ đẻ.
- Cha nuôi.
- Mẹ nuôi.
- Con đẻ.
- Con nuôi.
Đây là hàng thừa kế được ưu tiên nhận di sản đầu tiên.
Ví dụ:
Ông A chết không để lại di chúc.
Gia đình còn:
- Bà B (vợ).
- Hai người con.
- Mẹ ruột của ông A.
Khi đó toàn bộ di sản của ông A sẽ chia đều cho:
- Bà B.
- Hai người con.
- Mẹ ruột của ông A.
Mỗi người được hưởng phần bằng nhau.
Hàng thừa kế thứ hai
Nếu không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất thì hàng thứ hai mới được hưởng.
Bao gồm:
- Ông bà nội.
- Ông bà ngoại.
- Anh chị em ruột.
- Cháu ruột mà người chết là ông bà.
Hàng thừa kế thứ ba
Bao gồm:
- Cụ nội.
- Cụ ngoại.
- Bác, chú, cậu, cô, dì.
- Cháu gọi người chết bằng bác, chú, cậu, cô, dì.
- Chắt ruột.
Cha mẹ có nhiều con thì chia tài sản như thế nào?
Nếu cha mẹ chết không để lại di chúc thì tất cả các con thuộc hàng thừa kế thứ nhất đều được hưởng phần bằng nhau.
Ví dụ:
Cha mẹ có:
- 5 người con.
- Không còn ông bà.
- Người cha đã mất.
Người mẹ chết để lại khối tài sản trị giá 5 tỷ đồng.
Mỗi người con sẽ được hưởng:
5 tỷ : 5 = 1 tỷ đồng.
Không phân biệt:
- Con trai.
- Con gái.
- Con cả.
- Con út.
- Đã kết hôn hay chưa.
Tất cả đều có quyền ngang nhau.
Con nuôi có được hưởng tài sản không?
Câu trả lời là: Có.
Nếu việc nhận nuôi con nuôi hợp pháp thì con nuôi được hưởng quyền thừa kế giống như con đẻ.
Đây là quyền được pháp luật bảo vệ.
Con riêng có được hưởng tài sản của cha mẹ kế không?
Không phải trường hợp nào cũng được hưởng.
Con riêng chỉ được hưởng nếu:
- Được nhận làm con nuôi hợp pháp.
Hoặc
- Có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như cha mẹ và con theo quy định của pháp luật.
Cha mẹ mất, người con đã chết trước thì cháu có được hưởng không?
Câu trả lời là: Có.
Đây gọi là thừa kế thế vị.
Ví dụ:
Ông A có:
- Con trai B.
- Con gái C.
B chết trước ông A.
Sau đó ông A mất.
Lúc này:
Hai người con của B sẽ được nhận phần di sản mà B đáng lẽ được hưởng nếu còn sống.
Cha mẹ chỉ có một người đứng tên sổ đỏ thì chia thế nào?
Cần xác định đây là:
- Tài sản riêng.
Hay
- Tài sản chung của vợ chồng.
Nếu là tài sản chung thì:
Chỉ 1/2 giá trị thuộc người chết mới được đem chia thừa kế.
Ví dụ:
Nhà đất trị giá 6 tỷ đồng.
Là tài sản chung.
Người cha chết.
Khi đó:
- 3 tỷ đồng là của người mẹ.
- 3 tỷ đồng mới là di sản để chia.
Đây là điểm rất nhiều gia đình thường nhầm lẫn.
Có cần tất cả các con đồng ý mới được sang tên nhà đất không?
Nếu chia theo pháp luật thì việc khai nhận hoặc phân chia di sản thường cần sự tham gia của toàn bộ người có quyền hưởng thừa kế.
Nếu có người không đồng ý hoặc xảy ra tranh chấp thì phải giải quyết bằng thương lượng hoặc khởi kiện tại Tòa án.
Có được từ chối nhận di sản không?
Câu trả lời là: Có.
Người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản.
Tuy nhiên việc từ chối phải:
- Lập thành văn bản.
- Đúng thời hạn luật quy định.
- Không nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản.
Thời hiệu yêu cầu chia thừa kế
Theo Bộ luật Dân sự:
- Đối với bất động sản: 30 năm.
- Đối với động sản: 10 năm.
Hết thời hiệu, việc giải quyết sẽ áp dụng theo quy định pháp luật tương ứng.
Thủ tục nhận tài sản thừa kế
Thông thường sẽ trải qua các bước:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ.
Bao gồm:
- Giấy chứng tử.
- CCCD.
- Giấy khai sinh.
- Giấy đăng ký kết hôn.
- Giấy tờ về tài sản.
- Sổ đỏ.
- Di chúc (nếu có).
Bước 2: Công chứng văn bản khai nhận hoặc phân chia di sản.
Bước 3: Kê khai nghĩa vụ tài chính (nếu phát sinh).
Bước 4: Đăng ký sang tên quyền sử dụng đất hoặc tài sản.
Dịch vụ tư vấn thừa kế tại Công Ty Luật TNHH RB Law
Việc xác định cha mẹ chết thì tài sản thuộc về ai đôi khi khá phức tạp, đặc biệt khi liên quan đến nhiều người thừa kế, đất đai chưa có giấy tờ đầy đủ, tài sản chung của vợ chồng hoặc có tranh chấp về di chúc.
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn phân chia di sản thừa kế.
- Soạn thảo di chúc hợp pháp.
- Khai nhận và phân chia di sản.
- Sang tên sổ đỏ sau khi nhận thừa kế.
- Giải quyết tranh chấp thừa kế tại Tòa án.
- Đại diện làm việc với cơ quan nhà nước.
Đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý của RB Law luôn đồng hành cùng khách hàng, đưa ra giải pháp đúng quy định pháp luật, giúp hạn chế rủi ro và bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp.
Câu trả lời cho câu hỏi Cha mẹ chết thì tài sản thuộc về ai? phụ thuộc vào việc người mất có để lại di chúc hay không, loại tài sản để lại và quan hệ giữa những người thừa kế với người chết. Nếu có di chúc hợp pháp, di sản được chia theo ý chí của người lập di chúc (trừ các trường hợp pháp luật bảo vệ quyền hưởng di sản bắt buộc). Nếu không có di chúc, tài sản sẽ được chia theo các hàng thừa kế theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Để tránh tranh chấp kéo dài, các gia đình nên thực hiện đầy đủ thủ tục khai nhận, phân chia và sang tên di sản theo đúng quy định. Khi gặp vướng mắc, việc tham khảo ý kiến của luật sư là giải pháp hiệu quả để bảo đảm quyền lợi của các bên.
