Sau khi ly hôn, việc chăm sóc, nuôi dưỡng và cấp dưỡng cho con vẫn là trách nhiệm của cha, mẹ. Trên thực tế, không ít trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng nhưng không thực hiện đầy đủ, chậm cấp dưỡng hoặc cố tình không chu cấp cho con sau ly hôn. Vậy nếu không chu cấp cho con sau ly hôn thì phải làm sao? Người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người còn lại thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng như thế nào?
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích những quy định pháp luật liên quan và hướng dẫn cách xử lý khi người có nghĩa vụ cấp dưỡng không thực hiện trách nhiệm của mình.
Sau ly hôn có bắt buộc phải chu cấp cho con không?
Có. Theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.
Việc ly hôn làm chấm dứt quan hệ vợ chồng nhưng không làm chấm dứt quyền và nghĩa vụ của cha, mẹ đối với con.
Người không trực tiếp nuôi con có trách nhiệm đóng góp tiền hoặc tài sản để đáp ứng các nhu cầu thiết yếu của con như:
- Ăn uống;
- Quần áo;
- Chỗ ở;
- Chi phí học tập;
- Chi phí chăm sóc, sinh hoạt;
- Chi phí khám chữa bệnh và các nhu cầu cần thiết khác của con.
Do đó, nếu bản án hoặc quyết định của Tòa án xác định một bên phải cấp dưỡng mà người đó cố tình không thực hiện thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ theo quy định pháp luật.
Mức cấp dưỡng cho con sau ly hôn được xác định như thế nào?
Mức cấp dưỡng không phải trong mọi trường hợp đều giống nhau.
Thông thường, mức cấp dưỡng được xác định dựa trên:
Khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng + nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.
Hai bên cha mẹ có thể thỏa thuận về mức cấp dưỡng, phương thức cấp dưỡng và thời điểm thực hiện. Nếu không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.
Mức cấp dưỡng có thể được thực hiện theo:
- Hàng tháng;
- Hàng quý;
- Nửa năm;
- Hàng năm;
- Một lần;
- Hoặc phương thức khác phù hợp với quy định pháp luật và điều kiện thực tế.
Trong quá trình thực hiện, nếu điều kiện kinh tế của cha hoặc mẹ thay đổi hoặc nhu cầu của con thay đổi, các bên có thể thỏa thuận điều chỉnh mức cấp dưỡng. Trường hợp không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.
Nếu không chu cấp cho con sau ly hôn thì phải làm sao?
Nếu người có nghĩa vụ cấp dưỡng không thực hiện đúng nghĩa vụ, người trực tiếp nuôi con có thể thực hiện các bước sau.
Bước 1: Kiểm tra bản án hoặc quyết định của Tòa án
Trước tiên cần xác định rõ bản án hoặc quyết định giải quyết ly hôn có ghi nhận nghĩa vụ cấp dưỡng hay không.
Cần kiểm tra các nội dung như:
- Ai là người trực tiếp nuôi con;
- Ai là người có nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Mức cấp dưỡng;
- Phương thức cấp dưỡng;
- Thời điểm bắt đầu cấp dưỡng;
- Thời hạn thực hiện nghĩa vụ.
Nếu bản án, quyết định đã có hiệu lực và người phải cấp dưỡng không tự nguyện thực hiện thì có thể chuyển sang bước yêu cầu thi hành án.
Bước 2: Trao đổi và yêu cầu người có nghĩa vụ cấp dưỡng thực hiện
Trong trường hợp có thể trao đổi được, người trực tiếp nuôi con nên yêu cầu người có nghĩa vụ cấp dưỡng thực hiện đúng nghĩa vụ đã được xác định.
Nên lưu giữ các bằng chứng liên quan đến việc yêu cầu cấp dưỡng, chẳng hạn như tin nhắn, email, giấy biên nhận hoặc các tài liệu khác.
Điều này có thể hữu ích nếu sau đó phải thực hiện thủ tục yêu cầu cơ quan có thẩm quyền can thiệp.
Bước 3: Yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành
Nếu nghĩa vụ cấp dưỡng đã được xác định trong bản án hoặc quyết định có hiệu lực nhưng người phải cấp dưỡng không tự nguyện thực hiện, người được thi hành án có thể làm đơn yêu cầu thi hành án.
Cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp thi hành án theo quy định nếu người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ.
Tùy trường hợp, việc thi hành có thể liên quan đến tiền lương, thu nhập, tài khoản hoặc tài sản của người phải thi hành án theo quy định pháp luật.
Có thể yêu cầu cưỡng chế nếu chồng hoặc vợ không cấp dưỡng cho con không?
Có thể, nếu đã có bản án hoặc quyết định có hiệu lực xác định rõ nghĩa vụ cấp dưỡng và người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện.
Người trực tiếp nuôi con không nên tự ý giữ tài sản, lấy tiền hoặc thực hiện các biện pháp cưỡng chế đối với người có nghĩa vụ cấp dưỡng.
Thay vào đó, cần thực hiện thông qua cơ quan thi hành án dân sự theo đúng trình tự pháp luật.
Đây là cách xử lý phù hợp nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của con cũng như của người trực tiếp nuôi con.
Không chu cấp cho con sau ly hôn có bị phạt không?
Trong một số trường hợp, hành vi vi phạm nghĩa vụ cấp dưỡng có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định.
Không phải cứ chậm cấp dưỡng hoặc chưa cấp dưỡng là đương nhiên bị xử lý hình sự. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét các yếu tố cụ thể của từng vụ việc.
Đặc biệt, trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng có khả năng thực tế để thực hiện nghĩa vụ nhưng cố tình trốn tránh hoặc từ chối thực hiện, đồng thời hành vi đáp ứng các dấu hiệu theo quy định của pháp luật hình sự, có thể bị xem xét về tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng.
Vì vậy, nếu người phải cấp dưỡng cố tình không thực hiện nghĩa vụ trong thời gian dài, người trực tiếp nuôi con nên lưu giữ đầy đủ tài liệu chứng minh để bảo vệ quyền lợi của mình và của con.
Không có tiền thì có được miễn cấp dưỡng cho con không?
Không phải cứ khó khăn về kinh tế là đương nhiên được miễn nghĩa vụ cấp dưỡng.
Trong thực tế, khả năng tài chính của người có nghĩa vụ cấp dưỡng là một trong những yếu tố được xem xét khi xác định mức cấp dưỡng.
Nếu người phải cấp dưỡng thực sự gặp khó khăn và không có khả năng thực hiện mức cấp dưỡng hiện tại, hai bên có thể thỏa thuận về việc thay đổi mức cấp dưỡng.
Nếu không thể thỏa thuận, có thể yêu cầu Tòa án xem xét việc thay đổi mức cấp dưỡng theo quy định.
Điều quan trọng là người có nghĩa vụ cấp dưỡng không nên tự ý dừng cấp dưỡng chỉ vì cho rằng bản thân đang gặp khó khăn.
Người không trực tiếp nuôi con có được từ chối cấp dưỡng vì không được gặp con không?
Về nguyên tắc, quyền thăm nom con và nghĩa vụ cấp dưỡng là những vấn đề pháp lý khác nhau.
Việc một bên gặp khó khăn trong việc thăm nom con không đồng nghĩa với việc được tự ý chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng.
Ngược lại, người trực tiếp nuôi con cũng không nên tự ý ngăn cản quyền thăm nom con của người không trực tiếp nuôi con nếu người đó không thuộc trường hợp bị hạn chế quyền thăm nom theo quy định.
Trong trường hợp phát sinh tranh chấp về cả cấp dưỡng và quyền thăm nom, các bên nên giải quyết từng vấn đề theo đúng quy định pháp luật.
Có thể yêu cầu truy thu tiền cấp dưỡng chưa trả không?
Tùy vào từng trường hợp và nội dung bản án, quyết định có hiệu lực, người có quyền yêu cầu thi hành án có thể yêu cầu thực hiện phần nghĩa vụ cấp dưỡng chưa được thực hiện.
Do đó, nếu người phải cấp dưỡng đã không thực hiện nghĩa vụ trong một khoảng thời gian, người trực tiếp nuôi con nên tập hợp các tài liệu chứng minh:
- Bản án hoặc quyết định của Tòa án;
- Các khoản cấp dưỡng đã được thanh toán;
- Các khoản chưa thanh toán;
- Tin nhắn hoặc văn bản yêu cầu cấp dưỡng;
- Tài liệu thể hiện thu nhập, tài sản hoặc khả năng thực hiện nghĩa vụ của người phải cấp dưỡng nếu có;
- Các tài liệu khác liên quan.
Việc xác định chính xác số tiền còn phải thi hành cần căn cứ vào nội dung bản án, quyết định và tình hình thực tế.
Hồ sơ yêu cầu thi hành án nghĩa vụ cấp dưỡng gồm những gì?
Khi người phải cấp dưỡng không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực, người được thi hành án có thể chuẩn bị hồ sơ yêu cầu thi hành án.
Hồ sơ thông thường có thể gồm:
- Đơn yêu cầu thi hành án;
- Bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật;
- Tài liệu, giấy tờ liên quan đến người phải thi hành án nếu có;
- Tài liệu chứng minh khoản cấp dưỡng chưa được thực hiện nếu có;
- Giấy tờ tùy thân và các tài liệu khác theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Tùy từng vụ việc, cơ quan thi hành án có thể yêu cầu bổ sung tài liệu cần thiết.
Người trực tiếp nuôi con cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của con?
Khi người còn lại không cấp dưỡng, người trực tiếp nuôi con nên chủ động thực hiện các biện pháp pháp lý thay vì để tình trạng kéo dài.
Có thể thực hiện theo hướng:
Kiểm tra bản án → xác định nghĩa vụ cấp dưỡng → yêu cầu tự nguyện thực hiện → yêu cầu thi hành án nếu không tự nguyện → xem xét biện pháp xử lý khác nếu có dấu hiệu vi phạm.
Đặc biệt, nên giữ lại tất cả chứng cứ liên quan đến việc người có nghĩa vụ cấp dưỡng không thực hiện nghĩa vụ.
Việc có đầy đủ tài liệu sẽ giúp quá trình giải quyết vụ việc thuận lợi hơn.
Dịch vụ tư vấn pháp luật về cấp dưỡng sau ly hôn tại RB Law
Tranh chấp về cấp dưỡng sau ly hôn thường liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của con. Việc xác định đúng nghĩa vụ, mức cấp dưỡng, thời điểm phát sinh nghĩa vụ và thủ tục yêu cầu thi hành án có ý nghĩa rất quan trọng.
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý liên quan đến hôn nhân và gia đình, trong đó có:
- Tư vấn nghĩa vụ cấp dưỡng cho con sau ly hôn;
- Tư vấn mức cấp dưỡng và phương thức cấp dưỡng;
- Tư vấn thay đổi mức cấp dưỡng;
- Hướng dẫn yêu cầu thi hành án đối với nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Tư vấn xử lý trường hợp cố tình trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Hỗ trợ giải quyết tranh chấp liên quan đến quyền nuôi con và cấp dưỡng;
- Đại diện, tham gia tố tụng theo phạm vi dịch vụ và quy định pháp luật.
Nếu bạn đang gặp trường hợp không chu cấp cho con sau ly hôn, nên xem xét bản án hoặc quyết định của Tòa án và các tài liệu liên quan để xác định hướng xử lý phù hợp.
Công Ty Luật TNHH RB Law sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ khách hàng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình và của con theo đúng quy định pháp luật.
