Làm sao để được nuôi con là vấn đề được nhiều cha mẹ đặc biệt quan tâm khi giải quyết ly hôn. Khi vợ chồng không thể thỏa thuận về người trực tiếp chăm sóc con, Tòa án sẽ xem xét nhiều yếu tố để quyết định ai là người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.
Không phải cứ có thu nhập cao hơn, có nhà riêng hoặc là người nộp đơn ly hôn thì chắc chắn được quyền nuôi con. Điều quan trọng là cha hoặc mẹ phải chứng minh được mình có điều kiện phù hợp để bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của con.
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích cụ thể điều kiện, hồ sơ và những vấn đề cần lưu ý để tăng khả năng được Tòa án giao trực tiếp nuôi con.
Làm sao để được nuôi con khi ly hôn?
Khi ly hôn, cha mẹ có thể tự thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định người trực tiếp nuôi con dựa trên quyền lợi về mọi mặt của con theo quy định của pháp luật.
Do đó, để được nuôi con, cha hoặc mẹ nên tập trung chứng minh các yếu tố như:
- Có khả năng trực tiếp chăm sóc con;
- Có điều kiện kinh tế phù hợp;
- Có chỗ ở ổn định;
- Có thời gian dành cho con;
- Có môi trường sống phù hợp;
- Có khả năng bảo đảm việc học tập và chăm sóc sức khỏe của con;
- Có mối quan hệ gắn bó với con;
- Không có hành vi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của con.
Điều quan trọng là Tòa án đánh giá tổng thể các điều kiện, chứ không chỉ dựa vào một yếu tố riêng lẻ.
Cha mẹ có thể tự thỏa thuận người nuôi con không?
Câu trả lời là: Có.
Đây thường là phương án được ưu tiên nếu cha mẹ có thể thống nhất với nhau.
Hai bên có thể thỏa thuận:
- Ai là người trực tiếp nuôi con;
- Người còn lại cấp dưỡng bao nhiêu;
- Phương thức cấp dưỡng;
- Thời điểm cấp dưỡng;
- Quyền thăm nom và chăm sóc con.
Nếu thỏa thuận phù hợp với lợi ích của con, Tòa án có thể ghi nhận trong quá trình giải quyết ly hôn.
Việc thỏa thuận được người trực tiếp nuôi con cũng giúp cha mẹ hạn chế tranh chấp và giảm áp lực tâm lý cho trẻ.
Nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định ai nuôi con?
Trong trường hợp cha mẹ không thống nhất được người trực tiếp nuôi con, Tòa án sẽ xem xét quyền lợi về mọi mặt của con để quyết định.
Một số yếu tố có thể được xem xét gồm:
Điều kiện kinh tế
Người muốn nuôi con cần chứng minh khả năng bảo đảm những nhu cầu thiết yếu của trẻ.
Có thể sử dụng:
- Hợp đồng lao động;
- Bảng lương;
- Sao kê tài khoản;
- Hồ sơ kinh doanh;
- Tài liệu chứng minh nguồn thu nhập hợp pháp.
Tuy nhiên, thu nhập cao hơn không đồng nghĩa chắc chắn được nuôi con.
Chỗ ở
Cha hoặc mẹ có thể chứng minh nơi ở ổn định bằng:
- Giấy tờ nhà đất;
- Hợp đồng thuê nhà;
- Giấy tờ cư trú;
- Tài liệu chứng minh điều kiện sinh hoạt.
Không có nhà riêng không đồng nghĩa với việc không đủ điều kiện nuôi con.
Thời gian chăm sóc con
Đây là yếu tố rất quan trọng.
Nếu công việc khiến một bên thường xuyên đi công tác hoặc làm việc xa nhà, trong khi bên còn lại có điều kiện trực tiếp chăm sóc con thì đây có thể là yếu tố được Tòa án xem xét.
Điều kiện học tập
Môi trường học tập và khả năng đưa đón, hỗ trợ việc học của con cũng có thể được xem xét tùy từng trường hợp.
Môi trường sống
Một môi trường sống ổn định, an toàn và phù hợp với độ tuổi của trẻ có ý nghĩa quan trọng khi xác định người trực tiếp nuôi con.
Độ tuổi của con ảnh hưởng như thế nào đến quyền nuôi con?
Độ tuổi của con là yếu tố rất quan trọng.
Con dưới 36 tháng tuổi
Theo khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, về nguyên tắc, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Như vậy, trong trường hợp con dưới 36 tháng tuổi, người mẹ có lợi thế pháp lý nhất định nếu đáp ứng điều kiện chăm sóc con.
Tuy nhiên, người mẹ không phải lúc nào cũng mặc nhiên được nuôi con.
Con từ đủ 36 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi
Tòa án sẽ xem xét toàn diện quyền lợi về mọi mặt của con.
Cha hoặc mẹ muốn trực tiếp nuôi con cần chứng minh điều kiện của mình phù hợp hơn với việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con.
Con từ đủ 7 tuổi trở lên
Theo quy định pháp luật, khi quyết định người trực tiếp nuôi con, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi trở lên.
Tuy nhiên, trẻ không phải là người tự mình quyết định hoàn toàn việc sống với cha hay mẹ. Tòa án vẫn phải đánh giá các điều kiện thực tế để bảo đảm quyền lợi của trẻ.
Làm sao để được nuôi con dưới 36 tháng tuổi?
Nếu con dưới 36 tháng tuổi, người mẹ về nguyên tắc được ưu tiên trực tiếp nuôi con nếu đủ điều kiện.
Để bảo vệ quyền lợi của mình, người mẹ có thể chuẩn bị tài liệu chứng minh:
- Đang trực tiếp chăm sóc con;
- Có chỗ ở phù hợp;
- Có khả năng chăm sóc sức khỏe và sinh hoạt của trẻ;
- Có thời gian dành cho con;
- Có nguồn thu nhập hoặc sự hỗ trợ phù hợp;
- Có môi trường sống ổn định.
Trong trường hợp người cha muốn trực tiếp nuôi con dưới 36 tháng tuổi, cần tập trung chứng minh người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
Làm sao để được nuôi con khi thu nhập thấp?
Thu nhập thấp không đồng nghĩa với mất quyền nuôi con.
Pháp luật không quy định người có thu nhập cao hơn sẽ mặc nhiên được giao quyền nuôi con.
Tòa án xem xét tổng thể các yếu tố.
Ví dụ, một người có mức thu nhập cao nhưng thường xuyên đi công tác, không có thời gian chăm sóc con. Người còn lại có thu nhập thấp hơn nhưng có công việc ổn định, thời gian chăm sóc con tốt và môi trường sống phù hợp.
Trong trường hợp này, người có thu nhập thấp hơn vẫn có thể được giao trực tiếp nuôi con nếu xét tổng thể phù hợp với quyền lợi của trẻ.
Không có nhà riêng có được nuôi con không?
Câu trả lời là: Có thể.
Không có nhà riêng không phải là điều kiện khiến cha hoặc mẹ đương nhiên mất quyền nuôi con.
Người thuê nhà vẫn có thể được giao nuôi con nếu có nơi ở ổn định, an toàn và phù hợp.
Điều quan trọng là chứng minh trẻ có thể được bảo đảm một môi trường sinh hoạt phù hợp.
Làm sao để chứng minh mình có điều kiện nuôi con?
Đây là một trong những vấn đề quan trọng nhất trong tranh chấp quyền nuôi con.
Cha hoặc mẹ nên chuẩn bị chứng cứ theo từng nhóm.
Chứng minh thu nhập
Có thể chuẩn bị:
- Hợp đồng lao động;
- Xác nhận của công ty;
- Bảng lương;
- Sao kê tài khoản;
- Tài liệu chứng minh nguồn thu nhập khác.
Chứng minh chỗ ở
Có thể sử dụng:
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà;
- Hợp đồng thuê nhà;
- Giấy tờ cư trú;
- Tài liệu chứng minh điều kiện sinh hoạt.
Chứng minh quá trình chăm sóc con
Có thể cung cấp:
- Xác nhận của trường học;
- Hồ sơ y tế;
- Tài liệu chứng minh đưa đón con;
- Tài liệu thể hiện quá trình chăm sóc con;
- Các chứng cứ hợp pháp khác.
Chứng minh thời gian dành cho con
Lịch làm việc, tính chất công việc và thời gian sinh hoạt cũng có thể giúp chứng minh khả năng trực tiếp chăm sóc trẻ.
Có nên chứng minh người kia không đủ điều kiện nuôi con?
Nếu có căn cứ thực tế cho thấy người còn lại không đủ điều kiện nuôi con thì việc cung cấp chứng cứ cho Tòa án là cần thiết.
Ví dụ, có thể xem xét những tình huống như:
- Thường xuyên bỏ mặc con;
- Có hành vi bạo lực;
- Có hành vi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trẻ;
- Không có khả năng trực tiếp chăm sóc con;
- Môi trường sống không an toàn;
- Có những hành vi khác ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của con.
Tuy nhiên, việc cung cấp chứng cứ phải khách quan, chính xác và hợp pháp.
Không nên dựng chuyện, vu khống hoặc cố tình tạo ra chứng cứ giả để giành quyền nuôi con.
Những yếu tố không quyết định tuyệt đối quyền nuôi con
Có một số quan niệm phổ biến nhưng không hoàn toàn chính xác.
Ai có nhiều tiền hơn thì được nuôi con
Không đúng trong mọi trường hợp.
Có nhà riêng mới được nuôi con
Không đúng.
Người nộp đơn ly hôn sẽ được nuôi con
Không có quy định như vậy.
Mẹ lúc nào cũng được nuôi con
Không phải mọi trường hợp. Đối với con dưới 36 tháng tuổi, mẹ được ưu tiên theo quy định nhưng vẫn có ngoại lệ.
Con trên 7 tuổi tự quyết định sống với ai
Không hoàn toàn chính xác. Nguyện vọng của con được xem xét nhưng Tòa án vẫn đánh giá tổng thể quyền lợi của con.
Người không trực tiếp nuôi con có phải cấp dưỡng không?
Câu trả lời là: Có.
Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên.
Cha mẹ có thể thỏa thuận về mức cấp dưỡng và phương thức thực hiện.
Nếu không thỏa thuận được, Tòa án có thể giải quyết dựa trên nhu cầu của con và khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng.
Do đó, khi yêu cầu được trực tiếp nuôi con, cha hoặc mẹ cũng nên quan tâm đến vấn đề cấp dưỡng.
Người không được nuôi con có còn quyền thăm con không?
Câu trả lời là: Có.
Người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền thăm nom, chăm sóc và giáo dục con theo quy định pháp luật.
Người trực tiếp nuôi con không được tùy tiện cản trở quyền thăm nom của người còn lại.
Tuy nhiên, nếu việc thăm nom bị lợi dụng để gây ảnh hưởng xấu đến việc chăm sóc và giáo dục con thì có thể phát sinh vấn đề pháp lý và được xem xét theo quy định.
Hồ sơ cần chuẩn bị khi tranh chấp quyền nuôi con
Nếu vợ chồng không thỏa thuận được người trực tiếp nuôi con, cha hoặc mẹ nên chuẩn bị hồ sơ tương đối đầy đủ.
Các giấy tờ thường gồm:
- Đơn ly hôn;
- Căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân;
- Giấy chứng nhận kết hôn;
- Giấy khai sinh của con;
- Tài liệu về nơi cư trú;
- Tài liệu chứng minh thu nhập;
- Tài liệu chứng minh chỗ ở;
- Tài liệu chứng minh điều kiện chăm sóc con;
- Các chứng cứ khác liên quan đến tranh chấp.
Tùy từng vụ việc, Tòa án có thể yêu cầu bổ sung các giấy tờ, tài liệu cần thiết.
Những sai lầm cần tránh khi muốn giành quyền nuôi con
Ép con lựa chọn cha hoặc mẹ
Đặc biệt với trẻ từ đủ 7 tuổi, cha mẹ không nên gây áp lực để con đưa ra lựa chọn theo mong muốn của mình.
Cản trở người kia gặp con
Việc tự ý ngăn cản quyền thăm nom có thể gây ra những vấn đề pháp lý không cần thiết.
Chỉ tập trung vào thu nhập
Điều kiện kinh tế quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất.
Nói xấu người còn lại trước mặt con
Điều này có thể gây ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ và khiến tranh chấp trở nên nghiêm trọng hơn.
Thu thập chứng cứ bằng cách trái pháp luật
Chứng cứ cần được thu thập và cung cấp theo quy định pháp luật.
Làm sao để tăng khả năng được Tòa án giao nuôi con?
Không có cách nào bảo đảm tuyệt đối việc Tòa án sẽ giao con cho một bên.
Tuy nhiên, cha hoặc mẹ có thể chủ động:
Thứ nhất, duy trì việc chăm sóc con ổn định.
Thứ hai, chứng minh công việc và thu nhập hợp pháp.
Thứ ba, chứng minh chỗ ở phù hợp.
Thứ tư, chứng minh thời gian thực tế có thể dành cho con.
Thứ năm, chuẩn bị chứng cứ về quá trình chăm sóc và giáo dục con.
Thứ sáu, nếu người còn lại thực sự không đủ điều kiện nuôi con, cần cung cấp chứng cứ hợp pháp.
Thứ bảy, luôn đặt lợi ích của con lên hàng đầu trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Công Ty Luật TNHH RB Law tư vấn quyền nuôi con khi ly hôn
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật về hôn nhân và gia đình, trong đó có các vấn đề liên quan đến quyền nuôi con.
RB Law có thể tư vấn cho khách hàng về:
- Điều kiện được trực tiếp nuôi con;
- Quyền nuôi con dưới 36 tháng tuổi;
- Quyền nuôi con từ 36 tháng tuổi;
- Quyền nuôi con từ đủ 7 tuổi;
- Hồ sơ ly hôn;
- Chứng cứ trong tranh chấp quyền nuôi con;
- Nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Quyền thăm nom con;
- Các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình giải quyết ly hôn.
Đối với mỗi trường hợp, điều kiện của cha và mẹ có thể khác nhau. Vì vậy, việc đánh giá cụ thể hoàn cảnh, độ tuổi của con, điều kiện chăm sóc và các chứng cứ liên quan là rất quan trọng.
Làm sao để được nuôi con
Khi ly hôn là vấn đề cần được chuẩn bị cả về hồ sơ, chứng cứ và phương án pháp lý. Cha hoặc mẹ muốn trực tiếp nuôi con cần tập trung chứng minh khả năng chăm sóc, điều kiện kinh tế, chỗ ở, thời gian dành cho con và môi trường sống phù hợp.
Đặc biệt, cần lưu ý rằng quyền nuôi con không phải là cuộc cạnh tranh xem ai giàu hơn hay ai có tài sản nhiều hơn. Tòa án hướng đến việc lựa chọn người có khả năng bảo đảm tốt nhất quyền lợi về mọi mặt của trẻ trong điều kiện thực tế của vụ việc.
Nếu đang có tranh chấp quyền nuôi con, cha hoặc mẹ nên chuẩn bị hồ sơ và chứng cứ ngay từ đầu, đồng thời tìm hiểu kỹ quy định pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình và của con.
Công Ty Luật TNHH RB Law
Tư vấn pháp luật – Hỗ trợ giải quyết các vấn đề hôn nhân và gia đình.
