Ly hôn đơn phương có được vắng mặt không? Đây là vấn đề được nhiều người quan tâm khi một bên vợ hoặc chồng muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân nhưng không thể trực tiếp tham gia đầy đủ các buổi làm việc, phiên tòa của Tòa án. Pháp luật tố tụng dân sự cho phép Tòa án xét xử vắng mặt trong một số trường hợp nhất định, nhưng việc vắng mặt của nguyên đơn và bị đơn có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý khác nhau.
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law phân tích quy định liên quan đến việc ly hôn đơn phương vắng mặt, các trường hợp Tòa án được xét xử vắng mặt và những vấn đề cần lưu ý.
Ly hôn đơn phương có được vắng mặt không?
Câu trả lời là: Có. Ly hôn đơn phương có thể được giải quyết khi một bên vắng mặt, nếu thuộc các trường hợp pháp luật tố tụng dân sự cho phép.
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án có thể tiến hành xét xử khi nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt trong một số trường hợp, chẳng hạn:
- Có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt;
- Đương sự vắng mặt nhưng có người đại diện tham gia phiên tòa theo quy định;
- Đương sự đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt trong trường hợp pháp luật cho phép xét xử vắng mặt.
Các quy định này được đặt ra nhằm bảo đảm vụ án không bị kéo dài chỉ vì một bên cố tình không tham gia tố tụng. Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 là những căn cứ quan trọng để Tòa án xem xét việc xét xử vắng mặt.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ người vắng mặt là nguyên đơn hay bị đơn, bởi hậu quả pháp lý không giống nhau.
Nếu nguyên đơn vắng mặt khi ly hôn đơn phương thì sao?
Nguyên đơn là người trực tiếp nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn.
Trường hợp nguyên đơn vắng mặt tại phiên tòa, Tòa án sẽ căn cứ vào nguyên nhân vắng mặt và tình trạng triệu tập để xử lý.
Trường hợp thứ nhất: Nguyên đơn có đơn đề nghị xét xử vắng mặt
Nếu nguyên đơn không thể trực tiếp tham gia phiên tòa nhưng đã gửi đơn đề nghị xét xử vắng mặt, Tòa án có thể tiến hành xét xử vụ án mà không cần nguyên đơn có mặt trực tiếp.
Đây là trường hợp khá phổ biến đối với người đang ở xa, đi công tác dài ngày hoặc vì lý do phù hợp không thể tham dự phiên tòa.
Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 quy định Tòa án vẫn tiến hành xét xử khi đương sự vắng mặt nhưng có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.
Trường hợp thứ hai: Nguyên đơn vắng mặt lần thứ nhất
Nếu Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất mà nguyên đơn vắng mặt và không có đơn đề nghị xét xử vắng mặt, về nguyên tắc phiên tòa sẽ được hoãn.
Tòa án sẽ thông báo về việc hoãn phiên tòa và triệu tập đương sự tham gia phiên tòa tiếp theo.
Trường hợp thứ ba: Nguyên đơn tiếp tục vắng mặt lần thứ hai
Nếu đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà nguyên đơn vẫn vắng mặt, không có lý do thuộc trường hợp được pháp luật chấp nhận và không có đơn đề nghị xét xử vắng mặt thì có thể bị coi là từ bỏ việc khởi kiện.
Khi đó, Tòa án có thể ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.
Do đó, người có nhu cầu ly hôn đơn phương không nên tự ý bỏ các buổi làm việc, phiên tòa mà không thông báo hoặc không thực hiện thủ tục xin xét xử vắng mặt.
Nếu bị đơn vắng mặt khi ly hôn đơn phương thì Tòa án có xử không?
Đây là trường hợp xảy ra khá phổ biến trong thực tế.
Ví dụ: Người vợ nộp đơn ly hôn đơn phương nhưng người chồng không hợp tác, không đến Tòa án hoặc cố tình không tham gia phiên tòa.
Việc người chồng không đến Tòa không đồng nghĩa với việc vụ án không thể giải quyết.
Nếu Tòa án đã thực hiện việc triệu tập hợp lệ và đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật tố tụng, Tòa án có thể tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn.
Theo Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nếu bị đơn đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt mà không thuộc trường hợp phải hoãn phiên tòa thì Tòa án có thể xét xử vắng mặt.
Thực tế xét xử cũng ghi nhận trường hợp bị đơn vắng mặt tại phiên tòa lần thứ hai và Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt theo Điều 227, Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự.
Bị đơn vắng mặt lần thứ nhất có được xử luôn không?
Câu trả lời là: Thông thường, không.
Khi Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất mà bị đơn vắng mặt, Hội đồng xét xử phải hoãn phiên tòa, trừ trường hợp bị đơn có đơn đề nghị xét xử vắng mặt.
Sau đó, Tòa án sẽ thực hiện việc triệu tập hợp lệ lần thứ hai.
Nếu bị đơn tiếp tục vắng mặt, Tòa án sẽ xem xét các điều kiện để quyết định có tiến hành xét xử vắng mặt hay không.
Như vậy, có thể hiểu đơn giản:
Triệu tập lần 1 + vắng mặt → thường phải hoãn phiên tòa.
Triệu tập lần 2 + bị đơn tiếp tục vắng mặt → có thể xét xử vắng mặt nếu đủ điều kiện.
Bị đơn cố tình không đến Tòa có ly hôn được không?
Câu trả lời là: Có thể.
Một trong những hiểu lầm phổ biến là cho rằng nếu người còn lại không ký đơn, không đến Tòa hoặc cố tình né tránh thì người có yêu cầu ly hôn sẽ không thể ly hôn.
Điều này không hoàn toàn đúng.
Ly hôn đơn phương là việc một bên vợ hoặc chồng yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình, nếu có căn cứ cho thấy vợ hoặc chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được thì Tòa án có thể giải quyết cho ly hôn.
Vì vậy, việc bị đơn không hợp tác hoặc cố tình vắng mặt không phải là căn cứ để đương nhiên ngăn cản việc giải quyết ly hôn.
Tuy nhiên, người yêu cầu ly hôn vẫn phải cung cấp thông tin, tài liệu và chứng cứ cần thiết để Tòa án xem xét căn cứ ly hôn.
Ly hôn đơn phương vắng mặt có cần làm đơn không?
Nếu người có yêu cầu ly hôn biết trước mình không thể tham gia phiên tòa thì nên chủ động làm đơn đề nghị xét xử vắng mặt và gửi cho Tòa án đang giải quyết vụ án.
Trong đơn nên thể hiện rõ:
- Thông tin người làm đơn;
- Thông tin vụ án;
- Lý do không thể tham gia phiên tòa;
- Đề nghị Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt;
- Các yêu cầu về ly hôn, con chung, tài sản và nghĩa vụ liên quan nếu có;
- Cam kết về việc chịu trách nhiệm đối với nội dung đã trình bày.
Việc có đơn đề nghị xét xử vắng mặt giúp Tòa án có căn cứ xem xét việc giải quyết vụ án theo quy định tại Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Những trường hợp nào có thể được Tòa án xét xử vắng mặt?
Theo Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án vẫn có thể tiến hành xét xử khi:
Trường hợp 1: Có đơn đề nghị xét xử vắng mặt
Nguyên đơn hoặc bị đơn vắng mặt nhưng đã có đơn đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt.
Trường hợp 2: Có người đại diện tham gia
Đương sự vắng mặt nhưng có người đại diện tham gia phiên tòa theo quy định của pháp luật.
Trường hợp 3: Đương sự đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt
Đây là trường hợp thường gặp trong các vụ án ly hôn đơn phương khi bị đơn không hợp tác.
Tòa án có thể xét xử vắng mặt nếu đáp ứng các điều kiện luật định.
Nếu vắng mặt vì lý do bất khả kháng thì sao?
Không phải mọi trường hợp vắng mặt lần thứ hai đều dẫn đến việc Tòa án xét xử ngay.
Nếu đương sự vắng mặt do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, Tòa án có thể xem xét việc hoãn phiên tòa theo quy định.
Ví dụ, tùy từng trường hợp thực tế, đương sự có thể gặp những tình huống khách quan khiến họ không thể tham gia phiên tòa đúng thời gian triệu tập.
Vì vậy, nếu có lý do chính đáng không thể tham dự, đương sự nên chủ động thông báo cho Tòa án và cung cấp tài liệu chứng minh, thay vì im lặng hoặc tự ý không đến.
Ly hôn đơn phương vắng mặt có được giải quyết quyền nuôi con không?
Câu trả lời là: Có.
Trong vụ án ly hôn đơn phương, nếu các bên có con chung thì Tòa án có thể đồng thời giải quyết vấn đề người trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng và các quyền, nghĩa vụ liên quan.
Việc một bên vắng mặt không có nghĩa Tòa án mặc nhiên giao con cho bên còn lại.
Tòa án vẫn phải xem xét các yếu tố liên quan đến quyền lợi của con và tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án.
Do đó, nếu muốn được giao trực tiếp nuôi con, cha hoặc mẹ cần chủ động cung cấp các tài liệu chứng minh điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con cũng như những yếu tố khác có liên quan.
Ly hôn đơn phương vắng mặt có được chia tài sản không?
Câu trả lời là: Có thể.
Nếu trong đơn khởi kiện hoặc trong quá trình giải quyết vụ án có yêu cầu Tòa án giải quyết tài sản chung thì Tòa án có thể xem xét vấn đề phân chia tài sản cùng với quan hệ hôn nhân.
Tuy nhiên, tranh chấp tài sản có thể khiến vụ án phức tạp hơn đáng kể, đặc biệt khi:
- Có nhà đất;
- Có tài sản có giá trị lớn;
- Có khoản nợ chung;
- Một bên không hợp tác;
- Tài sản đứng tên một người;
- Có tranh chấp về nguồn gốc tài sản.
Trong trường hợp này, việc chuẩn bị đầy đủ tài liệu chứng minh nguồn gốc, quá trình hình thành và giá trị tài sản là rất quan trọng.
Hồ sơ ly hôn đơn phương cần những gì?
Tùy từng vụ việc, hồ sơ có thể bao gồm:
- Đơn khởi kiện ly hôn đơn phương;
- Bản chính Giấy chứng nhận kết hôn;
- Bản sao giấy tờ tùy thân của người yêu cầu;
- Giấy tờ cư trú của các bên theo yêu cầu của Tòa án;
- Bản sao giấy khai sinh của con chung nếu có;
- Tài liệu về tài sản chung nếu có yêu cầu giải quyết;
- Tài liệu chứng minh về mâu thuẫn vợ chồng, tình trạng hôn nhân nếu có;
- Các tài liệu, chứng cứ khác liên quan đến yêu cầu của người khởi kiện.
Trong trường hợp không có bản chính giấy chứng nhận kết hôn, người yêu cầu nên trao đổi với Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền để được hướng dẫn về tài liệu thay thế, xác nhận hoặc trích lục phù hợp.
Quy trình ly hôn đơn phương khi một bên vắng mặt
Thông thường, quá trình giải quyết có thể trải qua các bước cơ bản:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Người yêu cầu chuẩn bị đơn khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ cần thiết.
Bước 2: Nộp hồ sơ cho Tòa án có thẩm quyền
Tòa án kiểm tra đơn và hồ sơ theo quy định.
Bước 3: Thụ lý vụ án
Nếu đủ điều kiện, Tòa án thực hiện thủ tục thụ lý và thông báo cho các bên.
Bước 4: Giải quyết vụ án
Tòa án thu thập tài liệu, lấy lời khai, tiến hành hòa giải theo quy định và thực hiện các thủ tục tố tụng cần thiết.
Bước 5: Mở phiên tòa
Nếu một bên vắng mặt, Tòa án sẽ căn cứ Điều 227 và Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự để xác định có hoãn phiên tòa hay có thể xét xử vắng mặt.
Bước 6: Ra bản án
Nếu đủ căn cứ, Tòa án ra bản án giải quyết quan hệ hôn nhân và các yêu cầu khác trong phạm vi vụ án.
Một số lưu ý quan trọng khi ly hôn đơn phương vắng mặt
Để hạn chế việc vụ án bị kéo dài hoặc phát sinh vấn đề tố tụng, người yêu cầu ly hôn nên lưu ý:
Thứ nhất, không nên tự ý bỏ các buổi làm việc của Tòa án. Nếu không thể tham gia, nên thông báo và thực hiện thủ tục phù hợp.
Thứ hai, cần cung cấp địa chỉ của bị đơn chính xác nhất có thể. Việc xác định nơi cư trú, nơi làm việc hoặc địa chỉ liên hệ của bị đơn có ý nghĩa quan trọng đối với việc tống đạt văn bản tố tụng.
Thứ ba, cần chuẩn bị chứng cứ về tình trạng hôn nhân. Tòa án không chỉ dựa vào việc một bên muốn ly hôn mà còn phải xem xét căn cứ pháp lý để giải quyết cho ly hôn.
Thứ tư, nếu có con chung hoặc tài sản chung, cần xác định rõ yêu cầu. Việc không đưa ra yêu cầu hoặc không cung cấp tài liệu cần thiết có thể ảnh hưởng đến quá trình giải quyết.
Thứ năm, trường hợp vụ án có yếu tố nước ngoài cần đặc biệt lưu ý. Ví dụ một bên đang ở nước ngoài, không xác định được địa chỉ, hoặc có tài sản ở nước ngoài thì thủ tục tố tụng có thể phức tạp hơn.
Dịch vụ tư vấn ly hôn đơn phương tại Công Ty Luật TNHH RB Law
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ các vấn đề pháp lý liên quan đến ly hôn đơn phương, ly hôn vắng mặt và giải quyết tranh chấp hôn nhân gia đình.
Đội ngũ luật sư có thể hỗ trợ khách hàng:
- Tư vấn điều kiện ly hôn đơn phương;
- Tư vấn ly hôn đơn phương có được vắng mặt không;
- Soạn đơn khởi kiện ly hôn;
- Chuẩn bị hồ sơ và tài liệu;
- Tư vấn thẩm quyền của Tòa án;
- Tư vấn trường hợp bị đơn không hợp tác;
- Tư vấn trường hợp vợ/chồng đang ở xa hoặc ở nước ngoài;
- Tư vấn quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Tư vấn phân chia tài sản chung, nợ chung;
- Hỗ trợ khách hàng trong quá trình làm việc với Tòa án theo phạm vi dịch vụ pháp lý.
Ly hôn đơn phương có được vắng mặt không?
Câu trả lời là có, nhưng việc vắng mặt phải thuộc trường hợp được pháp luật tố tụng dân sự cho phép.
Nếu người vắng mặt là bị đơn, việc không tham gia phiên tòa không đương nhiên làm cho vụ án ly hôn bị đình chỉ. Sau khi được triệu tập hợp lệ theo quy định, Tòa án có thể tiến hành xét xử vắng mặt trong trường hợp đáp ứng điều kiện pháp luật.
Ngược lại, nếu người vắng mặt là nguyên đơn, việc không tham gia tố tụng mà không có lý do hoặc không có đơn đề nghị xét xử vắng mặt có thể dẫn đến hậu quả bất lợi, trong đó có khả năng bị đình chỉ giải quyết yêu cầu khởi kiện.
Các quy định về sự có mặt và xét xử vắng mặt chủ yếu được quy định tại Điều 227, Điều 228 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; căn cứ về ly hôn theo yêu cầu của một bên được quy định tại Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình.
Công Ty Luật TNHH RB Law khuyến nghị người có nhu cầu ly hôn nên căn cứ vào tình trạng cụ thể của vụ việc để chuẩn bị hồ sơ và thực hiện đúng thủ tục, đặc biệt trong trường hợp một bên vắng mặt, không hợp tác hoặc đang ở nước ngoài.
