Thừa kế là một trong những vấn đề pháp lý thường phát sinh nhiều tranh chấp trong thực tế. Trong đó, câu hỏi hàng thừa kế thứ 2 được hưởng khi nào? là thắc mắc của rất nhiều người khi giải quyết việc phân chia di sản của người đã mất. Việc hiểu đúng quy định về hàng thừa kế sẽ giúp các bên xác định chính xác quyền lợi của mình và hạn chế tranh chấp phát sinh.
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích chi tiết quy định pháp luật về hàng thừa kế thứ hai, điều kiện được hưởng di sản và các vấn đề liên quan.
Hàng thừa kế là gì?
Hàng thừa kế là thứ tự những người được pháp luật quy định có quyền hưởng di sản của người đã chết khi việc phân chia tài sản được thực hiện theo pháp luật. Theo Bộ luật Dân sự 2015, những người ở hàng thừa kế sau chỉ được nhận di sản khi không còn người ở hàng thừa kế trước hoặc những người ở hàng trước không có quyền hưởng di sản.
Việc chia thừa kế theo pháp luật thường được áp dụng trong các trường hợp:
- Người chết không để lại di chúc.
- Di chúc không hợp pháp.
- Người được chỉ định trong di chúc không còn sống hoặc không có quyền hưởng di sản.
- Người được chỉ định từ chối nhận di sản.
- Các trường hợp khác theo quy định pháp luật.
Hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai?
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ nhất gồm:
- Vợ hoặc chồng của người chết.
- Cha đẻ, mẹ đẻ.
- Cha nuôi, mẹ nuôi.
- Con đẻ, con nuôi của người chết.
Đây là nhóm người được ưu tiên nhận di sản trước tất cả các hàng thừa kế khác.
Hàng thừa kế thứ 2 gồm những ai?
Hàng thừa kế thứ hai bao gồm:
- Ông nội, bà nội.
- Ông ngoại, bà ngoại.
- Anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết.
- Cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại hoặc bà ngoại.
Nhiều người thường nhầm lẫn rằng anh chị em ruột đương nhiên được hưởng di sản của nhau. Tuy nhiên, thực tế chỉ khi đáp ứng đủ điều kiện theo luật thì hàng thừa kế thứ hai mới được nhận phần di sản.
Hàng thừa kế thứ 2 được hưởng khi nào?
Theo khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người ở hàng thừa kế thứ hai chỉ được hưởng di sản khi không còn ai ở hàng thừa kế thứ nhất do:
- Đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản.
- Không có quyền hưởng di sản.
- Bị truất quyền hưởng di sản.
- Từ chối nhận di sản hợp pháp.
Nói cách khác, chỉ khi hàng thừa kế thứ nhất không còn hoặc không đủ điều kiện nhận di sản thì hàng thừa kế thứ hai mới được xem xét hưởng thừa kế.
Ví dụ thực tế
Ông A qua đời và không để lại di chúc. Ông A không có vợ, không có con và cha mẹ đều đã mất từ trước.
Trong trường hợp này, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất không còn. Do đó, anh chị em ruột của ông A sẽ thuộc diện được hưởng di sản theo pháp luật.
Ngược lại, nếu ông A vẫn còn một người con thì toàn bộ di sản sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất, hàng thừa kế thứ hai sẽ không được nhận phần di sản nào.
Hàng thừa kế thứ hai được chia như thế nào?
Khi đủ điều kiện hưởng thừa kế, những người cùng hàng thừa kế thứ hai sẽ được chia phần di sản bằng nhau. Pháp luật không phân biệt giới tính, độ tuổi hay tình trạng hôn nhân của người thừa kế.
Ví dụ:
Người chết để lại khối tài sản trị giá 900 triệu đồng. Hàng thừa kế thứ hai có 3 người đủ điều kiện hưởng thừa kế.
Khi đó, mỗi người sẽ được hưởng:
900 triệu đồng : 3 = 300 triệu đồng.
Có di chúc thì hàng thừa kế thứ hai có được hưởng không?
Trong trường hợp người chết để lại di chúc hợp pháp thì việc phân chia tài sản sẽ được thực hiện theo nội dung di chúc.
Người thuộc hàng thừa kế thứ hai chỉ được nhận tài sản nếu:
- Được chỉ định trong di chúc;
- Hoặc phần tài sản chưa được định đoạt trong di chúc;
- Hoặc phát sinh trường hợp chia thừa kế theo pháp luật đối với một phần di sản.
Do đó, không phải cứ thuộc hàng thừa kế thứ hai là đương nhiên được nhận di sản khi có di chúc.
Những trường hợp không được hưởng thừa kế
Theo quy định pháp luật, một số người dù thuộc hàng thừa kế vẫn có thể không được nhận di sản nếu:
- Cố ý xâm phạm tính mạng người để lại di sản.
- Ngược đãi, hành hạ nghiêm trọng người để lại di sản.
- Lừa dối, cưỡng ép trong việc lập di chúc.
- Giả mạo hoặc sửa chữa di chúc trái pháp luật.
Ngoài ra, người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản nếu việc từ chối được thực hiện đúng quy định pháp luật.
Tranh chấp thừa kế thường gặp
Trong thực tiễn, nhiều tranh chấp phát sinh liên quan đến việc xác định hàng thừa kế thứ hai như:
- Tranh chấp quyền hưởng di sản giữa anh chị em ruột.
- Tranh chấp xác định con nuôi hợp pháp.
- Tranh chấp về hiệu lực của di chúc.
- Tranh chấp liên quan đến quyền hưởng thừa kế của cháu ruột.
- Tranh chấp tài sản là nhà đất chưa được cấp giấy chứng nhận.
Những vụ việc này thường có tính chất phức tạp và cần được luật sư hỗ trợ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.
Vai trò của luật sư trong các vụ việc thừa kế
Luật sư có thể hỗ trợ:
- Xác định chính xác hàng thừa kế.
- Tư vấn quyền và nghĩa vụ của người thừa kế.
- Soạn thảo văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản.
- Đại diện đàm phán, hòa giải tranh chấp.
- Tham gia bảo vệ quyền lợi tại Tòa án.
Việc có sự đồng hành của luật sư giúp quá trình giải quyết thừa kế nhanh chóng, đúng pháp luật và hạn chế tối đa rủi ro phát sinh.
Việc xác định hàng thừa kế thứ 2 được hưởng khi nào phụ thuộc vào việc còn hay không còn những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, hàng thừa kế thứ hai chỉ được nhận di sản khi hàng thừa kế thứ nhất không còn hoặc không đủ điều kiện hưởng thừa kế. Hiểu rõ quy định này sẽ giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người thừa kế và hạn chế các tranh chấp không đáng có.
Nếu Quý khách đang gặp vướng mắc liên quan đến thừa kế, phân chia di sản hoặc tranh chấp tài sản thừa kế, hãy liên hệ Công Ty Luật TNHH RB Law để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm tư vấn và hỗ trợ kịp thời.
