Vợ chồng chưa ly hôn có được tách hộ khẩu không là vấn đề được nhiều người quan tâm khi vợ chồng không còn sinh sống cùng nhau, muốn quản lý cư trú độc lập hoặc có nhu cầu đăng ký thường trú thành một hộ riêng. Theo quy định của pháp luật hiện hành, việc tách hộ không phụ thuộc hoàn toàn vào tình trạng hôn nhân mà chủ yếu căn cứ vào các điều kiện về cư trú, chỗ ở hợp pháp và sự đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở.
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích cụ thể quy định về tách hộ đối với vợ chồng chưa ly hôn.
Vợ chồng chưa ly hôn có được tách hộ khẩu không?
Câu trả lời là: Có. Vợ chồng chưa ly hôn vẫn có thể được tách hộ nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của Luật Cư trú.
Hiện nay, pháp luật không quy định rằng chỉ sau khi ly hôn thì vợ hoặc chồng mới được tách hộ. Điều 25 Luật Cư trú 2020 cho phép thành viên hộ gia đình được tách hộ để đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp nếu đáp ứng các điều kiện luật định.
Điều này có nghĩa là việc tách hộ và việc ly hôn là hai vấn đề pháp lý khác nhau. Vợ chồng có thể vẫn đang trong quan hệ hôn nhân nhưng một bên hoặc cả hai bên có thể thực hiện thủ tục tách hộ nếu đủ điều kiện.
Tuy nhiên, cần lưu ý: tách hộ không đồng nghĩa với thay đổi tình trạng hôn nhân và cũng không làm chấm dứt quan hệ vợ chồng.
Điều kiện tách hộ khi vợ chồng chưa ly hôn
Theo khoản 1 Điều 25 Luật Cư trú 2020, thành viên hộ gia đình được tách hộ để đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp khi đáp ứng các điều kiện nhất định.
Người tách hộ phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ
Người đăng ký tách hộ phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
Nếu có nhiều thành viên cùng đăng ký tách hộ để lập thành một hộ gia đình mới thì trong số những người tách hộ phải có ít nhất một người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
Có sự đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp
Đây là điều kiện quan trọng trong trường hợp vợ chồng chưa ly hôn.
Theo Điều 25 Luật Cư trú 2020, người đăng ký tách hộ phải được chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý, trừ trường hợp đặc biệt áp dụng đối với vợ, chồng đã ly hôn nhưng vẫn cùng sử dụng chỗ ở hợp pháp đó.
Như vậy, trường hợp vợ chồng chưa ly hôn không thuộc ngoại lệ dành cho người đã ly hôn. Nếu việc tách hộ được thực hiện tại cùng một chỗ ở hợp pháp thì cần đáp ứng yêu cầu về sự đồng ý theo quy định.
Nơi thường trú không thuộc trường hợp bị hạn chế
Chỗ ở nơi đăng ký thường trú phải đáp ứng điều kiện theo pháp luật về cư trú và không thuộc trường hợp quy định tại Điều 23 Luật Cư trú 2020.
Các trường hợp chỗ ở thuộc khu vực cấm, khu vực có nguy cơ hoặc thuộc các trường hợp pháp luật không cho phép đăng ký thường trú thì không được sử dụng làm căn cứ để tách hộ.
Tách hộ khi chưa ly hôn có cần vợ hoặc chồng đồng ý không?
Câu trả lời phụ thuộc vào ai là chủ hộ, ai là chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp và nơi đăng ký tách hộ.
Nếu vợ hoặc chồng muốn tách hộ nhưng vẫn đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp, cần xem xét điều kiện về sự đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp theo Điều 25 Luật Cư trú.
Điểm đáng chú ý là trường hợp vợ, chồng đã ly hôn nhưng vẫn cùng sử dụng chỗ ở hợp pháp được pháp luật quy định là một ngoại lệ. Khi đó, người đăng ký tách hộ không cần sự đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở theo trường hợp thông thường.
Do đó, không nên hiểu rằng cứ là vợ chồng thì một bên đương nhiên có quyền tự ý tách hộ khỏi hộ gia đình mà không cần xem xét các điều kiện liên quan.
Tách hộ có phải là cắt hộ khẩu không?
Trong thực tế, nhiều người vẫn sử dụng cụm từ “cắt hộ khẩu” để chỉ việc không còn cùng một hộ gia đình về thông tin cư trú.
Tuy nhiên, theo Luật Cư trú 2020, phương thức quản lý cư trú hiện nay được thực hiện thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu về cư trú, thay vì quản lý bằng sổ hộ khẩu giấy như trước đây.
Vì vậy, khi nói “tách hộ khẩu”, về bản chất thường là thực hiện thủ tục tách hộ để cập nhật thông tin về hộ gia đình trong Cơ sở dữ liệu về cư trú.
Tách hộ không có nghĩa là người đó đương nhiên thay đổi địa chỉ thường trú. Trường hợp tách hộ để đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp thì người đó vẫn có thể có cùng địa chỉ thường trú nhưng thuộc một hộ gia đình riêng.
Hồ sơ tách hộ khi vợ chồng chưa ly hôn
Theo khoản 2 Điều 25 Luật Cư trú 2020, hồ sơ tách hộ bao gồm tờ khai thay đổi thông tin cư trú, trong đó thể hiện ý kiến đồng ý cho tách hộ của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp, trừ trường hợp đã có ý kiến đồng ý bằng văn bản.
Tùy từng trường hợp cụ thể, người yêu cầu tách hộ có thể cần chuẩn bị các giấy tờ, tài liệu liên quan để chứng minh điều kiện cư trú và quyền sử dụng chỗ ở hợp pháp.
Đối với trường hợp tách hộ sau khi ly hôn, hồ sơ còn có giấy tờ, tài liệu chứng minh việc ly hôn và việc tiếp tục được sử dụng chỗ ở hợp pháp đó. Đây là quy định riêng cho trường hợp đã ly hôn, không phải điều kiện bắt buộc đối với người đang trong quan hệ hôn nhân.
Thủ tục tách hộ khi vợ chồng chưa ly hôn
Người có nhu cầu tách hộ thực hiện theo trình tự cơ bản sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ
Chuẩn bị tờ khai thay đổi thông tin cư trú và các giấy tờ, tài liệu cần thiết theo từng trường hợp.
Bước 2: Nộp hồ sơ
Người đăng ký tách hộ nộp hồ sơ đến cơ quan đăng ký cư trú có thẩm quyền.
Bước 3: Cơ quan đăng ký cư trú kiểm tra hồ sơ
Cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra, thẩm định điều kiện tách hộ và thông tin liên quan.
Bước 4: Cập nhật thông tin cư trú
Nếu hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, thông tin về hộ gia đình sẽ được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu về cư trú.
Theo khoản 3 Điều 25 Luật Cư trú 2020, thời hạn giải quyết là 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Nếu từ chối giải quyết, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Vợ chồng tách hộ nhưng vẫn sống chung có được không?
Câu trả lời là: Có thể được.
Tách hộ không nhất thiết đồng nghĩa với việc hai người phải sống ở hai địa chỉ khác nhau.
Pháp luật về cư trú cho phép thành viên hộ gia đình tách hộ để đăng ký thường trú tại cùng một chỗ ở hợp pháp nếu đáp ứng các điều kiện theo Điều 25 Luật Cư trú.
Do đó, về nguyên tắc, việc vợ chồng chưa ly hôn nhưng muốn tách thành các hộ riêng cần được xem xét dựa trên điều kiện tách hộ, chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở và tình trạng đăng ký thường trú cụ thể.
Tách hộ có làm thay đổi quan hệ hôn nhân không?
Câu trả lời là: Không.
Đây là vấn đề nhiều người dễ nhầm lẫn.
Việc tách hộ chỉ liên quan đến thông tin cư trú và thành viên hộ gia đình, không phải thủ tục chấm dứt quan hệ hôn nhân.
Ví dụ, vợ chồng A và B vẫn có Giấy chứng nhận kết hôn hợp pháp. Nếu một trong hai người thực hiện thủ tục tách hộ theo đúng quy định thì:
- Quan hệ vợ chồng vẫn tồn tại;
- Giấy chứng nhận kết hôn không bị mất giá trị;
- Không được xem là đã ly hôn;
- Các quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng vẫn được thực hiện theo pháp luật hôn nhân và gia đình.
Muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân phải thực hiện thủ tục ly hôn theo quy định của pháp luật, không thể chỉ thông qua việc tách hộ.
Tách hộ có ảnh hưởng đến tài sản chung của vợ chồng không?
Thông thường, việc tách hộ không tự động làm chấm dứt chế độ tài sản chung của vợ chồng.
Tài sản được xác định là tài sản chung hay tài sản riêng phải căn cứ vào nguồn gốc hình thành tài sản, thời điểm tạo lập, thỏa thuận của vợ chồng và các quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Do đó, không nên hiểu rằng sau khi tách hộ thì tài sản của mỗi người đương nhiên trở thành tài sản riêng.
Đối với các vấn đề như nhà đất, tài khoản, tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân hoặc nghĩa vụ tài chính chung, cần xem xét từng trường hợp cụ thể.
Những lưu ý khi vợ chồng chưa ly hôn muốn tách hộ
Khi thực hiện thủ tục, người dân nên lưu ý:
- Tách hộ không đồng nghĩa với ly hôn.
- Vợ chồng chưa ly hôn vẫn có thể xem xét tách hộ nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.
- Cần xác định rõ nơi đăng ký thường trú và chỗ ở hợp pháp.
- Cần xác định chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp.
- Không nên nhầm giữa tách hộ và đăng ký thường trú tại địa chỉ mới.
- Hồ sơ phải cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin theo yêu cầu.
- Trường hợp hồ sơ bị từ chối, người dân có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Vợ chồng chưa ly hôn có được tách hộ khẩu không?
Câu trả lời là: là có thể, nếu đáp ứng các điều kiện về năng lực hành vi dân sự, sự đồng ý của chủ hộ/chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp và điều kiện về nơi thường trú theo Luật Cư trú.
Điều quan trọng cần nhớ là tách hộ không phải là ly hôn. Hai thủ tục này có bản chất pháp lý hoàn toàn khác nhau. Việc tách hộ chỉ làm thay đổi thông tin về hộ gia đình trong quản lý cư trú, không làm chấm dứt quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng.
Nếu bạn đang gặp trường hợp cụ thể như vợ chồng chưa ly hôn nhưng muốn tách hộ khỏi nhà bố mẹ chồng, một bên muốn tự tách hộ, tách hộ nhưng vẫn ở chung nhà hoặc tách hộ để thuận tiện thực hiện thủ tục nhà đất, việc xác định đúng điều kiện và hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế việc hồ sơ bị từ chối hoặc phải bổ sung nhiều lần.
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật về hôn nhân và gia đình, cư trú, nhà đất và các vấn đề pháp lý liên quan. Khách hàng có nhu cầu được tư vấn trường hợp cụ thể có thể liên hệ RB Law để được luật sư, chuyên viên pháp lý xem xét hồ sơ và đưa ra hướng xử lý phù hợp.
Tư vấn pháp luật – Hôn nhân gia đình – Đất đai – Dân sự – Doanh nghiệp và các lĩnh vực pháp lý khác.
