Trong quá trình hoạt động kinh doanh, nghĩa vụ nộp thuế là trách nhiệm bắt buộc của cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp đối với Nhà nước. Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn có nhiều trường hợp cố tình kê khai sai doanh thu, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp hoặc che giấu nguồn thu nhằm giảm số tiền thuế phải nộp. Những hành vi này có thể bị xem là hành vi trốn thuế và bị xử lý rất nghiêm khắc theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm hiện nay là: Trốn thuế từ bao nhiêu thì bị truy tố hình sự? Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh cá thể cũng như cá nhân hoạt động thương mại điện tử.
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích chi tiết quy định pháp luật mới nhất năm 2026 về mức xử lý hành vi trốn thuế, điều kiện bị truy cứu trách nhiệm hình sự và các mức phạt liên quan.
Trốn thuế là gì?
Khái niệm trốn thuế theo quy định pháp luật
Trốn thuế là hành vi của cá nhân hoặc tổ chức cố ý thực hiện các thủ đoạn gian dối nhằm không nộp hoặc giảm số tiền thuế phải nộp vào ngân sách Nhà nước.
Theo quy định của pháp luật hiện hành, các hành vi sau có thể bị xem là hành vi trốn thuế:
- Không đăng ký thuế
- Không kê khai thuế
- Kê khai sai doanh thu
- Giấu doanh thu thực tế
- Sử dụng hóa đơn giả
- Lập hai hệ thống sổ sách kế toán
- Hủy chứng từ kế toán nhằm che giấu doanh thu
- Xuất hóa đơn thấp hơn giá trị thực tế
- Không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ
Những hành vi này không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Căn cứ pháp lý xử lý hành vi trốn thuế
Các quy định xử lý hành vi trốn thuế hiện nay được áp dụng dựa trên các văn bản pháp luật như:
Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung 2017
Đây là căn cứ pháp lý chính quy định về tội trốn thuế và các mức xử lý hình sự.
Luật Quản lý thuế
Luật này quy định về nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và các biện pháp xử lý vi phạm về thuế.
Nghị định xử phạt vi phạm hành chính về thuế
Áp dụng đối với các trường hợp chưa đủ yếu tố truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trốn thuế từ bao nhiêu thì bị truy tố hình sự?
Mức tiền trốn thuế bị truy tố theo quy định mới nhất
Theo Điều 200 Bộ luật Hình sự hiện hành, cá nhân hoặc pháp nhân thương mại có hành vi trốn thuế sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu:
Số tiền trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên
Hoặc:
Dưới 100 triệu đồng nhưng đã từng bị xử phạt hành chính
Cụ thể:
- Trốn thuế từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng có thể bị truy tố hình sự.
- Nếu trước đó người vi phạm đã từng:
- Bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế
- Hoặc đã bị kết án về tội này mà chưa được xóa án tích
thì dù số tiền trốn thuế dưới 100 triệu đồng vẫn có thể bị khởi tố.
Các hành vi bị xem là tội trốn thuế
Không kê khai doanh thu thực tế
Nhiều cơ sở kinh doanh hiện nay cố tình không xuất hóa đơn hoặc chỉ kê khai một phần doanh thu nhằm giảm số thuế phải nộp.
Sử dụng hóa đơn giả
Đây là hành vi phổ biến nhằm hợp thức hóa chi phí đầu vào để giảm thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc thuế giá trị gia tăng.
Lập hồ sơ khai thuế sai sự thật
Kê khai sai chi phí, doanh thu hoặc nguồn gốc hàng hóa cũng là hành vi vi phạm nghiêm trọng.
Che giấu hoạt động kinh doanh
Một số cá nhân kinh doanh online không đăng ký thuế hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để né tránh nghĩa vụ thuế.
Mức phạt đối với tội trốn thuế
Phạt tiền đối với cá nhân
Người phạm tội có thể bị:
- Phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 4,5 tỷ đồng
- Hoặc phạt tù tùy theo mức độ vi phạm
Khung hình phạt cụ thể
Khung 1
Áp dụng khi:
- Trốn thuế từ 100 triệu đồng đến dưới 300 triệu đồng
Hình phạt:
- Phạt tiền từ 100 triệu đến 500 triệu đồng
- Hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm
Khung 2
Áp dụng khi:
- Có tổ chức
- Trốn thuế từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng
- Lợi dụng chức vụ quyền hạn
Hình phạt:
- Phạt tiền từ 500 triệu đến 1,5 tỷ đồng
- Hoặc phạt tù từ 1 năm đến 3 năm
Khung 3
Áp dụng khi:
- Trốn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên
Hình phạt:
- Phạt tiền từ 1,5 tỷ đến 4,5 tỷ đồng
- Hoặc phạt tù từ 2 năm đến 7 năm
Pháp nhân thương mại trốn thuế bị xử lý thế nào?
Không chỉ cá nhân, doanh nghiệp cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Các mức phạt đối với doanh nghiệp
Doanh nghiệp phạm tội trốn thuế có thể bị:
- Phạt tiền đến 10 tỷ đồng
- Đình chỉ hoạt động kinh doanh
- Cấm kinh doanh trong một số lĩnh vực
- Cấm huy động vốn
Điều này gây ảnh hưởng rất lớn đến uy tín và hoạt động lâu dài của doanh nghiệp.
Khi nào hành vi trốn thuế chỉ bị xử phạt hành chính?
Không phải mọi hành vi vi phạm thuế đều bị truy tố hình sự.
Trường hợp chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm
Nếu:
- Số tiền trốn thuế dưới 100 triệu đồng
- Chưa từng bị xử phạt hành chính
- Chưa từng bị kết án về tội trốn thuế
thì thường sẽ bị xử phạt hành chính.
Mức xử phạt hành chính
Người vi phạm có thể bị:
- Truy thu toàn bộ số tiền thuế thiếu
- Phạt từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn
- Tính tiền chậm nộp thuế
Ví dụ thực tế về hành vi trốn thuế
Ví dụ đối với hộ kinh doanh
Một quán ăn có doanh thu thực tế 2 tỷ đồng/năm nhưng chỉ kê khai 500 triệu đồng nhằm giảm số tiền thuế phải nộp. Nếu cơ quan thuế xác định số tiền trốn thuế vượt 100 triệu đồng thì chủ hộ kinh doanh có thể bị truy tố hình sự.
Ví dụ đối với doanh nghiệp
Một công ty sử dụng hóa đơn đầu vào giả để khấu trừ thuế giá trị gia tăng hàng trăm triệu đồng. Trong trường hợp này, ngoài tội trốn thuế còn có thể bị xử lý thêm về hành vi sử dụng hóa đơn trái phép.
Những hậu quả nghiêm trọng khi bị truy tố tội trốn thuế
Ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp
Doanh nghiệp bị điều tra thuế thường mất niềm tin từ khách hàng và đối tác.
Khó vay vốn ngân hàng
Các tổ chức tín dụng thường đánh giá rất thấp doanh nghiệp từng vi phạm pháp luật về thuế.
Nguy cơ bị phong tỏa tài khoản
Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế tài sản.
Ảnh hưởng đến cá nhân người đại diện pháp luật
Người đại diện doanh nghiệp có thể bị cấm xuất cảnh hoặc bị xử lý hình sự trực tiếp.
Các biện pháp giúp doanh nghiệp tránh vi phạm về thuế
Kê khai thuế trung thực
Doanh nghiệp cần thực hiện kê khai đúng doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế.
Sử dụng hóa đơn hợp pháp
Tuyệt đối không mua bán hóa đơn hoặc sử dụng hóa đơn không rõ nguồn gốc.
Thuê đơn vị kế toán chuyên nghiệp
Một đơn vị kế toán uy tín sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý.
Tư vấn luật thường xuyên
Doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến luật sư khi có vấn đề liên quan đến thuế hoặc tài chính.
Có nên tự giải quyết khi bị điều tra trốn thuế?
Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp hoặc cá nhân thường chủ quan khi nhận được thông báo kiểm tra thuế. Tuy nhiên, nếu xử lý không đúng cách có thể khiến vụ việc trở nên nghiêm trọng hơn.
Vai trò của luật sư trong vụ án trốn thuế
Luật sư có thể hỗ trợ:
- Đánh giá mức độ vi phạm
- Làm việc với cơ quan thuế
- Tư vấn hướng xử lý phù hợp
- Bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp
- Hỗ trợ giảm nhẹ trách nhiệm pháp lý
Dịch vụ tư vấn pháp luật thuế tại Công Ty Luật TNHH RB Law
RB Law hỗ trợ những gì?
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn pháp luật về thuế
- Tư vấn xử lý vi phạm thuế
- Hỗ trợ giải trình với cơ quan thuế
- Tư vấn hóa đơn chứng từ
- Tư vấn phòng tránh rủi ro pháp lý về thuế
- Bào chữa trong vụ án hình sự liên quan đến thuế
Lý do nên lựa chọn RB Law
- Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm
- Tư vấn nhanh chóng
- Hỗ trợ tận tâm
- Chi phí hợp lý
- Bảo mật thông tin khách hàng
Những câu hỏi thường gặp về tội trốn thuế
Trốn thuế dưới 100 triệu có bị đi tù không?
Thông thường sẽ chưa bị truy cứu hình sự nếu chưa từng vi phạm trước đó. Tuy nhiên vẫn có thể bị xử phạt hành chính rất nặng.
Kinh doanh online có phải nộp thuế không?
Có. Cá nhân kinh doanh online nếu đạt doanh thu theo quy định vẫn phải kê khai và nộp thuế.
Doanh nghiệp nộp thuế chậm có phải là trốn thuế không?
Không phải mọi trường hợp nộp chậm đều là trốn thuế. Tuy nhiên nếu cố tình gian dối nhằm không nộp thuế thì có thể bị xử lý hình sự.
Tự nguyện khắc phục hậu quả có được giảm nhẹ không?
Có. Việc tự nguyện nộp lại tiền thuế thiếu và hợp tác với cơ quan điều tra có thể được xem là tình tiết giảm nhẹ.
Hành vi trốn thuế là vi phạm pháp luật nghiêm trọng và có thể dẫn đến hậu quả pháp lý rất nặng nề. Theo quy định hiện hành, cá nhân hoặc doanh nghiệp có hành vi trốn thuế từ 100 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngoài ra, trường hợp tái phạm dù số tiền thấp hơn vẫn có nguy cơ bị khởi tố.
Vì vậy, cá nhân và doanh nghiệp cần chủ động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, minh bạch trong hoạt động kinh doanh và thường xuyên cập nhật quy định pháp luật mới nhất để tránh rủi ro.
Nếu bạn đang gặp khó khăn liên quan đến thuế, kiểm tra thuế hoặc có nguy cơ bị xử lý về hành vi trốn thuế, hãy liên hệ với Công Ty Luật TNHH RB Law để được hỗ trợ tư vấn pháp lý nhanh chóng và hiệu quả.
