Khi một người bị khởi tố, bắt tạm giam trong vụ án hình sự, một trong những vấn đề được gia đình và người thân quan tâm nhất là thời gian tạm giam chờ xét xử là bao lâu. Trên thực tế, nhiều người cho rằng thời gian tạm giam chỉ kéo dài vài tháng, tuy nhiên tùy thuộc vào tính chất, mức độ nghiêm trọng của vụ án và từng giai đoạn tố tụng mà thời gian này có thể được gia hạn theo quy định pháp luật.
Vậy thời gian tạm giam chờ xét xử được quy định như thế nào? Trường hợp nào được gia hạn tạm giam? Người bị tạm giam có những quyền gì? Hãy cùng Công ty Luật TNHH RB Law tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Tạm Giam Là Gì?
Tạm giam là một trong những biện pháp ngăn chặn được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
Theo đó, cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng biện pháp tạm giam đối với bị can, bị cáo nhằm:
- Ngăn chặn việc bỏ trốn;
- Ngăn chặn hành vi cản trở điều tra, truy tố, xét xử;
- Ngăn chặn việc tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội;
- Đảm bảo thi hành án sau này.
Tạm giam không phải là hình phạt mà chỉ là biện pháp ngăn chặn được áp dụng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự.
Thời Gian Tạm Giam Chờ Xét Xử Là Gì?
Thời gian tạm giam chờ xét xử là khoảng thời gian người bị buộc tội bị giam giữ theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền kể từ khi bị áp dụng biện pháp tạm giam cho đến khi Tòa án mở phiên tòa xét xử hoặc có quyết định khác thay thế biện pháp ngăn chặn.
Khoảng thời gian này thường bao gồm:
- Giai đoạn điều tra;
- Giai đoạn truy tố;
- Giai đoạn chuẩn bị xét xử;
- Một số trường hợp kéo dài đến khi phiên tòa được mở.
Căn Cứ Pháp Lý Về Thời Gian Tạm Giam Chờ Xét Xử
Các quy định liên quan được ghi nhận tại:
- Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015;
- Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015;
- Các văn bản hướng dẫn thi hành.
Việc áp dụng thời hạn tạm giam phải tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật nhằm bảo đảm quyền con người và tránh việc giam giữ trái pháp luật.
Những Trường Hợp Được Áp Dụng Biện Pháp Tạm Giam
Không phải mọi trường hợp phạm tội đều bị tạm giam.
Thông thường, biện pháp này được áp dụng đối với:
- Người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng;
- Người phạm tội rất nghiêm trọng;
- Người phạm tội nghiêm trọng;
- Người có nguy cơ bỏ trốn;
- Người có hành vi cản trở điều tra;
- Người không có nơi cư trú rõ ràng;
- Người tái phạm nguy hiểm.
Đối với một số trường hợp ít nghiêm trọng, cơ quan tố tụng có thể áp dụng biện pháp thay thế như:
- Bảo lĩnh;
- Đặt tiền để bảo đảm;
- Cấm đi khỏi nơi cư trú.
Thời Hạn Tạm Giam Trong Giai Đoạn Điều Tra
Đây là giai đoạn thường chiếm thời gian dài nhất trong quá trình giải quyết vụ án.
Đối Với Tội Phạm Ít Nghiêm Trọng
Thời hạn tạm giam ban đầu:
- Không quá 02 tháng.
Gia hạn:
- Không quá 01 tháng.
Tổng thời gian:
- Tối đa 03 tháng.
Đối Với Tội Phạm Nghiêm Trọng
Thời hạn ban đầu:
- Không quá 03 tháng.
Gia hạn:
- Không quá 02 tháng.
Tổng thời gian:
- Tối đa 05 tháng.
Đối Với Tội Phạm Rất Nghiêm Trọng
Thời hạn ban đầu:
- Không quá 04 tháng.
Gia hạn 01 lần:
- Không quá 03 tháng.
Tổng thời gian:
- Tối đa 07 tháng.
Đối Với Tội Phạm Đặc Biệt Nghiêm Trọng
Thời hạn ban đầu:
- Không quá 04 tháng.
Gia hạn lần thứ nhất:
- Không quá 04 tháng.
Gia hạn lần thứ hai:
- Không quá 04 tháng.
Tổng thời gian:
- Có thể lên đến 12 tháng.
Thời Hạn Tạm Giam Trong Giai Đoạn Truy Tố
Sau khi kết thúc điều tra, hồ sơ được chuyển sang Viện kiểm sát để truy tố.
Thời hạn tạm giam trong giai đoạn này bao gồm:
Tội Phạm Ít Nghiêm Trọng Và Nghiêm Trọng
- Không quá 20 ngày.
Trường hợp cần thiết:
Tội Phạm Rất Nghiêm Trọng Và Đặc Biệt Nghiêm Trọng
- Không quá 30 ngày.
Gia hạn:
- Không quá 15 ngày.
Trong thời gian này, Viện kiểm sát sẽ xem xét hồ sơ để quyết định:
- Truy tố;
- Trả hồ sơ điều tra bổ sung;
- Đình chỉ vụ án.
Thời Hạn Tạm Giam Trong Giai Đoạn Chuẩn Bị Xét Xử
Sau khi nhận hồ sơ vụ án, Tòa án tiến hành các thủ tục chuẩn bị xét xử.
Đối Với Tội Ít Nghiêm Trọng Và Nghiêm Trọng
Thời hạn chuẩn bị xét xử:
- 30 ngày.
Có thể gia hạn:
- 15 ngày.
Đối Với Tội Rất Nghiêm Trọng
Thời hạn:
- 45 ngày.
Gia hạn:
- 15 ngày.
Đối Với Tội Đặc Biệt Nghiêm Trọng
Thời hạn:
- 02 tháng.
Gia hạn:
- 30 ngày.
Trong thời gian này, Tòa án có quyền tiếp tục áp dụng biện pháp tạm giam nếu xét thấy cần thiết.
Tổng Thời Gian Tạm Giam Chờ Xét Xử Có Thể Kéo Dài Bao Lâu?
Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất.
Trên thực tế, tổng thời gian tạm giam phụ thuộc vào:
- Loại tội phạm;
- Tính chất phức tạp của vụ án;
- Số lượng bị can;
- Quá trình điều tra;
- Việc trả hồ sơ điều tra bổ sung.
Đối với vụ án đặc biệt nghiêm trọng, thời gian tạm giam từ khi khởi tố đến khi mở phiên tòa có thể kéo dài trên một năm theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, mọi trường hợp gia hạn đều phải có căn cứ pháp lý và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Khi Nào Được Gia Hạn Tạm Giam?
Việc gia hạn tạm giam chỉ được thực hiện khi:
- Vụ án có tính chất phức tạp;
- Cần thêm thời gian thu thập chứng cứ;
- Có nhiều bị can liên quan;
- Cần giám định chuyên môn;
- Cần định giá tài sản;
- Cần xác minh ở nhiều địa phương.
Nếu không có căn cứ hợp pháp, việc kéo dài thời gian tạm giam có thể bị xem là trái pháp luật.
Người Bị Tạm Giam Có Những Quyền Gì?
Theo Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam, người bị tạm giam vẫn được pháp luật bảo vệ các quyền cơ bản.
Quyền Được Bảo Đảm Tính Mạng Và Sức Khỏe
Người bị tạm giam được:
- Khám chữa bệnh;
- Chăm sóc y tế;
- Bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu.
Quyền Được Gặp Luật Sư
Người bị tạm giam có quyền:
- Mời luật sư;
- Được luật sư tham gia bào chữa;
- Trao đổi với luật sư theo quy định pháp luật.
Quyền Nhận Đồ Tiếp Tế
Gia đình có thể gửi:
- Quần áo;
- Thuốc men;
- Tiền lưu ký;
- Đồ dùng thiết yếu.
Theo quy định của cơ sở giam giữ.
Quyền Khiếu Nại
Người bị tạm giam có quyền khiếu nại nếu cho rằng:
- Việc tạm giam trái pháp luật;
- Điều kiện giam giữ không đúng quy định;
- Quyền lợi hợp pháp bị xâm phạm.
Có Được Tại Ngoại Trong Thời Gian Chờ Xét Xử Không?
Trong nhiều trường hợp, người bị buộc tội có thể được áp dụng biện pháp thay thế tạm giam.
Bảo Lĩnh
Người thân hoặc tổ chức có thể bảo lãnh cho bị can, bị cáo.
Đặt Tiền Để Bảo Đảm
Người bị buộc tội hoặc người thân có thể nộp tiền bảo đảm theo quy định.
Cấm Đi Khỏi Nơi Cư Trú
Thay vì bị giam giữ, người bị buộc tội được cư trú tại địa phương nhưng phải chấp hành các nghĩa vụ theo yêu cầu của cơ quan tố tụng.
Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp này phụ thuộc vào tính chất vụ án và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Thời Gian Tạm Giam Có Được Trừ Vào Thời Gian Chấp Hành Án Không?
Câu trả lời là có.
Nếu bị cáo bị kết án tù, thời gian đã bị tạm giữ, tạm giam sẽ được trừ vào thời gian chấp hành hình phạt tù.
Ví dụ:
Người bị tuyên phạt:
- 05 năm tù.
Đã bị tạm giam:
- 08 tháng.
Khi thi hành án sẽ được khấu trừ 08 tháng đã tạm giam trước đó.
Gia Đình Cần Làm Gì Khi Người Thân Bị Tạm Giam?
Khi có người thân bị tạm giam, gia đình nên:
Tìm Hiểu Chính Xác Thông Tin Vụ Án
Bao gồm:
- Cơ quan đang thụ lý;
- Hành vi bị khởi tố;
- Thời hạn tạm giam.
Thuê Luật Sư Sớm
Luật sư có thể:
- Bảo vệ quyền lợi hợp pháp;
- Hỗ trợ thu thập chứng cứ;
- Đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn;
- Tham gia bào chữa tại phiên tòa.
Theo Dõi Các Quyết Định Gia Hạn
Gia đình cần kiểm tra:
- Quyết định gia hạn điều tra;
- Quyết định gia hạn tạm giam;
- Các văn bản tố tụng liên quan.
Điều này giúp bảo đảm cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện đúng quy định pháp luật.
Vai Trò Của Luật Sư Trong Các Vụ Án Hình Sự
Trong quá trình người bị buộc tội bị tạm giam, luật sư có vai trò đặc biệt quan trọng.
Luật sư có thể:
- Gặp và tư vấn cho bị can;
- Nghiên cứu hồ sơ vụ án;
- Thu thập tài liệu gỡ tội;
- Kiến nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn;
- Tham gia hỏi cung theo quy định;
- Bào chữa tại phiên tòa.
Việc có luật sư tham gia ngay từ giai đoạn đầu thường mang lại nhiều lợi ích trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội.
Thời gian tạm giam chờ xét xử không có một mốc thời gian cố định mà phụ thuộc vào loại tội phạm, mức độ phức tạp của vụ án và từng giai đoạn tố tụng. Đối với các vụ án nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, thời gian tạm giam có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí trên một năm theo quy định của pháp luật.
Để bảo vệ tốt nhất quyền lợi của mình hoặc người thân khi bị áp dụng biện pháp tạm giam, việc tìm hiểu quy định pháp luật và nhờ luật sư hỗ trợ là vô cùng cần thiết.
Công ty Luật TNHH RB Law với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ khách hàng trong các vấn đề liên quan đến tạm giam, điều tra, truy tố và xét xử theo quy định pháp luật Việt Nam.
