Ly hôn đơn phương có được nuôi con không? Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm khi vợ hoặc chồng muốn chấm dứt quan hệ hôn nhân nhưng không nhận được sự đồng thuận từ người còn lại. Việc một bên đơn phương yêu cầu ly hôn không đồng nghĩa với việc mất quyền nuôi con. Tòa án sẽ căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con để quyết định người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.
Theo Luật Hôn nhân và gia đình và hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, khi giải quyết ly hôn đơn phương, Tòa án vẫn xem xét việc giao con cho cha hoặc mẹ trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục.
Ly hôn đơn phương có được nuôi con không?
Câu trả lời là: Có. Người yêu cầu ly hôn đơn phương vẫn có quyền yêu cầu Tòa án giao con cho mình trực tiếp nuôi dưỡng.
Ly hôn đơn phương chỉ là trường hợp một bên vợ hoặc chồng yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn khi bên kia không đồng ý hoặc hai bên không thể cùng thống nhất việc chấm dứt quan hệ hôn nhân.
Việc ai là người trực tiếp nuôi con được xem xét độc lập với việc ai là người yêu cầu ly hôn.
Nói cách khác:
- Người vợ đơn phương ly hôn vẫn có thể được giao trực tiếp nuôi con.
- Người chồng đơn phương ly hôn vẫn có thể được giao trực tiếp nuôi con.
- Việc là người nộp đơn ly hôn trước không làm phát sinh quyền ưu tiên nuôi con.
- Tòa án chủ yếu xem xét quyền lợi về mọi mặt của con để đưa ra quyết định.
Thực tiễn xét xử cũng cho thấy trong vụ án ly hôn do một bên yêu cầu, Tòa án vẫn xem xét yêu cầu nuôi con và quyết định giao con dựa trên Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình và Điều 6 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP.
Ai được quyền nuôi con khi ly hôn đơn phương?
Theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ có thể thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên đối với con.
Nếu hai bên không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.
Như vậy, khi ly hôn đơn phương và hai bên tranh chấp quyền nuôi con, Tòa án sẽ không mặc nhiên giao con cho người nộp đơn hoặc người không có lỗi trong việc ly hôn.
Thay vào đó, Tòa án sẽ đánh giá điều kiện thực tế của cả cha và mẹ.
Tòa án căn cứ vào những yếu tố nào để quyết định người nuôi con?
Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn việc đánh giá “quyền lợi về mọi mặt của con” phải xem xét khách quan, toàn diện nhiều tiêu chí. Trong đó có điều kiện, khả năng của cha và mẹ trong việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con và khả năng bảo vệ con khỏi bị xâm hại, bóc lột.
Trên thực tế, người yêu cầu được trực tiếp nuôi con nên chứng minh các yếu tố như:
Điều kiện về kinh tế
Người trực tiếp nuôi con cần có khả năng bảo đảm các nhu cầu thiết yếu của con như:
- Ăn uống;
- Chỗ ở;
- Học tập;
- Chăm sóc sức khỏe;
- Các nhu cầu sinh hoạt phù hợp với độ tuổi.
Tuy nhiên, thu nhập cao hơn không đồng nghĩa chắc chắn được quyền nuôi con. Tòa án xem xét tổng thể nhiều yếu tố chứ không chỉ dựa vào mức lương.
Điều kiện về thời gian chăm sóc con
Cha hoặc mẹ có công việc ổn định nhưng thường xuyên đi xa, không có thời gian chăm sóc con cũng có thể gặp bất lợi khi Tòa án đánh giá điều kiện nuôi dưỡng.
Ngược lại, người có thời gian chăm sóc, đưa đón con đi học, theo dõi việc học tập và chăm sóc sức khỏe cho con có thể chứng minh được khả năng đáp ứng nhu cầu của trẻ.
Môi trường sống của con
Tòa án có thể xem xét nơi ở, môi trường sinh hoạt, điều kiện học tập và sự ổn định trong cuộc sống của con.
Nếu việc thay đổi người trực tiếp nuôi dưỡng khiến trẻ phải thay đổi môi trường sống, trường học hoặc sinh hoạt một cách bất lợi, đây cũng có thể là yếu tố cần được cân nhắc.
Điều kiện chăm sóc và giáo dục
Khả năng chăm sóc, giáo dục và định hướng phát triển của con cũng là yếu tố quan trọng.
Cha hoặc mẹ cần chứng minh rằng mình có khả năng tạo môi trường ổn định, an toàn và phù hợp cho sự phát triển của con.
Ly hôn đơn phương con dưới 36 tháng tuổi ai được nuôi?
Đối với con dưới 36 tháng tuổi, khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình quy định về nguyên tắc con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Do đó, nếu người mẹ đơn phương ly hôn và con dưới 36 tháng tuổi, người mẹ vẫn có quyền yêu cầu Tòa án giao con cho mình trực tiếp nuôi.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng cứ con dưới 36 tháng tuổi thì người mẹ đương nhiên được nuôi con trong mọi trường hợp.
Nếu có căn cứ cho thấy người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng hoặc giáo dục con, Tòa án có thể xem xét giao con cho người cha.
Ly hôn đơn phương con từ đủ 3 tuổi đến dưới 7 tuổi
Đối với trẻ từ đủ 36 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi, pháp luật không quy định mặc nhiên giao con cho mẹ hoặc cha.
Nếu cha mẹ không thỏa thuận được, Tòa án sẽ căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con để quyết định người trực tiếp nuôi.
Vì vậy, trong trường hợp này, cả cha và mẹ đều có quyền yêu cầu được trực tiếp nuôi con.
Người có điều kiện tốt hơn về chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục và bảo đảm môi trường sống ổn định cho trẻ có thể có lợi thế hơn khi Tòa án xem xét.
Ly hôn đơn phương con từ đủ 7 tuổi trở lên
Đối với con từ đủ 7 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con khi quyết định người trực tiếp nuôi con. Quy định này áp dụng cả trong trường hợp ly hôn thuận tình và ly hôn đơn phương.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc Tòa án xem xét nguyện vọng của con không có nghĩa con được tự quyết định hoàn toàn việc sẽ sống với cha hay mẹ.
Tòa án vẫn phải đánh giá tổng thể quyền lợi của trẻ và điều kiện thực tế của cha, mẹ.
Việc lấy ý kiến của trẻ cũng phải bảo đảm phù hợp với tâm lý, lứa tuổi và mức độ trưởng thành của trẻ. Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP còn yêu cầu việc lấy ý kiến phải tránh gây áp lực tâm lý cho trẻ.
Người không nuôi con có mất quyền thăm nom không?
Câu trả lời là: Không.
Việc Tòa án giao con cho một bên trực tiếp nuôi không đồng nghĩa với việc bên còn lại mất quyền làm cha hoặc mẹ.
Người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền, nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc và giáo dục con theo quy định pháp luật.
Người trực tiếp nuôi con không được tự ý cản trở quyền thăm nom của người không trực tiếp nuôi con.
Trong thực tiễn xét xử, các bản án ly hôn thường ghi nhận người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom con mà không ai được cản trở.
Người không nuôi con có phải cấp dưỡng không?
Câu trả lời là: Có.
Người không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp thuộc trường hợp pháp luật quy định khác.
Mục đích của việc cấp dưỡng là góp phần bảo đảm các nhu cầu thiết yếu của con sau khi cha mẹ không còn chung sống với nhau.
Do đó, việc một bên được giao trực tiếp nuôi con không có nghĩa người còn lại được miễn toàn bộ trách nhiệm đối với con.
Muốn được nuôi con khi ly hôn đơn phương cần chuẩn bị gì?
Nếu muốn yêu cầu Tòa án giao con cho mình trực tiếp nuôi, cha hoặc mẹ nên chủ động chuẩn bị tài liệu chứng minh điều kiện thực tế.
Có thể bao gồm:
- Tài liệu chứng minh thu nhập và công việc;
- Hợp đồng lao động hoặc giấy tờ chứng minh công việc ổn định;
- Tài liệu về chỗ ở;
- Giấy tờ thể hiện điều kiện học tập của con;
- Tài liệu chứng minh quá trình trực tiếp chăm sóc con;
- Chứng cứ về việc đưa đón, chăm sóc, nuôi dưỡng con;
- Tài liệu chứng minh bên còn lại không bảo đảm điều kiện chăm sóc con, nếu có;
- Các tài liệu khác có liên quan đến quyền lợi của con.
Quan trọng nhất là chứng minh rằng việc giao con cho mình trực tiếp nuôi sẽ bảo đảm tốt hơn quyền lợi về vật chất, tinh thần, học tập, sức khỏe và sự phát triển của con.
Có phải người có thu nhập cao hơn sẽ được nuôi con?
Câu trả lời là: Không nhất thiết.
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến khi tranh chấp quyền nuôi con.
Ví dụ, người cha có mức thu nhập cao nhưng thường xuyên đi công tác, không có thời gian chăm sóc con; trong khi người mẹ có thu nhập thấp hơn nhưng có chỗ ở ổn định, trực tiếp chăm sóc con từ trước và có điều kiện thời gian phù hợp.
Trong trường hợp này, mức thu nhập không phải yếu tố duy nhất để Tòa án quyết định.
Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP yêu cầu đánh giá quyền lợi của con một cách khách quan và toàn diện thay vì chỉ dựa vào một tiêu chí riêng lẻ.
Người ngoại tình có được quyền nuôi con không?
Câu trả lời là: Có thể.
Việc một người có hành vi ngoại tình không đồng nghĩa với việc đương nhiên bị mất quyền nuôi con.
Khi giải quyết quyền nuôi con, vấn đề quan trọng vẫn là quyền lợi về mọi mặt của con và điều kiện thực tế của cha, mẹ.
Tuy nhiên, nếu hành vi của một bên ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống, sự an toàn, sức khỏe hoặc sự phát triển của con thì đây có thể là yếu tố cần được Tòa án xem xét.
Do đó, trong tranh chấp quyền nuôi con, cần phân biệt giữa lỗi dẫn đến quan hệ hôn nhân tan vỡ và điều kiện trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
Ly hôn đơn phương có được nuôi cả hai con không?
Câu trả lời là: Có thể.
Pháp luật không quy định rằng khi ly hôn thì bắt buộc phải chia mỗi người nuôi một con.
Nếu xét thấy phù hợp với quyền lợi của các con, Tòa án có thể giao nhiều con cho một bên trực tiếp nuôi.
Ngược lại, trong một số trường hợp, Tòa án có thể giao các con cho cha và mẹ mỗi người trực tiếp nuôi một hoặc một số con.
Việc quyết định phải căn cứ vào hoàn cảnh cụ thể và quyền lợi của từng trẻ.
Cần làm gì nếu vợ hoặc chồng tranh chấp quyền nuôi con?
Nếu không đạt được thỏa thuận, người có yêu cầu cần trình bày rõ yêu cầu được trực tiếp nuôi con trong hồ sơ ly hôn đơn phương và chuẩn bị các tài liệu chứng minh điều kiện nuôi dưỡng.
Một số vấn đề cần đặc biệt chú ý gồm:
Thứ nhất, xác định rõ yêu cầu về con.
Không nên chỉ yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn mà bỏ qua yêu cầu về người trực tiếp nuôi con, cấp dưỡng và quyền thăm nom.
Thứ hai, chuẩn bị chứng cứ.
Các tài liệu chứng minh điều kiện kinh tế, nơi ở, công việc, thời gian chăm sóc và quá trình nuôi dưỡng con có thể rất quan trọng.
Thứ ba, bảo vệ quyền lợi của trẻ.
Không nên ép buộc, lôi kéo hoặc gây áp lực cho con lựa chọn cha hoặc mẹ, đặc biệt khi trẻ đã đủ 7 tuổi và Tòa án cần xem xét nguyện vọng của trẻ.
Thứ tư, hạn chế đưa mâu thuẫn vợ chồng vào cuộc sống của con.
Trong tranh chấp quyền nuôi con, việc tạo môi trường ổn định và an toàn cho trẻ luôn là vấn đề cần được ưu tiên.
Luật sư tư vấn ly hôn đơn phương và quyền nuôi con
Tranh chấp quyền nuôi con thường phức tạp hơn một vụ việc ly hôn chỉ có yêu cầu chấm dứt quan hệ hôn nhân. Mỗi trường hợp lại có hoàn cảnh khác nhau về độ tuổi của con, thu nhập, chỗ ở, công việc, điều kiện chăm sóc và mối quan hệ giữa cha mẹ với con.
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật về hôn nhân và gia đình, trong đó có tư vấn ly hôn đơn phương, quyền nuôi con, cấp dưỡng và quyền thăm nom con.
Luật sư có thể hỗ trợ khách hàng:
- Tư vấn điều kiện ly hôn đơn phương;
- Tư vấn quyền nuôi con theo từng độ tuổi;
- Đánh giá điều kiện trực tiếp nuôi con;
- Tư vấn hồ sơ và chứng cứ cần chuẩn bị;
- Hướng dẫn thủ tục nộp hồ sơ tại Tòa án;
- Tư vấn tranh chấp quyền nuôi con;
- Tư vấn nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Tư vấn quyền thăm nom con sau ly hôn;
- Hỗ trợ tham gia tố tụng khi khách hàng có nhu cầu.
Ly hôn đơn phương có được nuôi con không?
Ly hôn đơn phương hoàn toàn có thể được Tòa án giao quyền trực tiếp nuôi con. Việc ai là người nộp đơn ly hôn trước không quyết định người đó có được nuôi con hay không.
Nếu cha mẹ không thỏa thuận được, Tòa án sẽ căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con để quyết định. Đối với con dưới 36 tháng tuổi, pháp luật có nguyên tắc ưu tiên giao cho mẹ nếu người mẹ đủ điều kiện; đối với con từ đủ 7 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con.
Vì vậy, nếu đang chuẩn bị ly hôn đơn phương có tranh chấp quyền nuôi con, cha hoặc mẹ nên chủ động thu thập tài liệu chứng minh điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình cũng như của con.
Đồng hành cùng khách hàng trong các vấn đề pháp lý về hôn nhân và gia đình.
Lưu ý: Nội dung trên mang tính chất tham khảo pháp lý. Việc giải quyết quyền nuôi con phụ thuộc vào tình tiết, chứng cứ và hoàn cảnh cụ thể của từng vụ án.
