Độ tuổi được lập di chúc là vấn đề được nhiều người quan tâm khi muốn định đoạt tài sản của mình trước khi qua đời. Trên thực tế, không phải ai cũng có đầy đủ quyền lập di chúc và pháp luật Việt Nam đã quy định rõ về điều kiện độ tuổi, năng lực hành vi dân sự cũng như các yêu cầu khác để một bản di chúc có giá trị pháp lý.
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định của Bộ luật Dân sự về độ tuổi được lập di chúc, trường hợp người chưa thành niên có được lập di chúc hay không và những lưu ý quan trọng để tránh việc di chúc bị tuyên vô hiệu.
Căn cứ pháp lý
Việc xác định độ tuổi được lập di chúc hiện nay được điều chỉnh chủ yếu bởi:
- Bộ luật Dân sự năm 2015.
- Các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan.
Theo Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật quy định rất cụ thể về người có quyền lập di chúc.
Độ tuổi được lập di chúc theo quy định của pháp luật
Theo Điều 625 Bộ luật Dân sự năm 2015:
Người thành niên có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật được quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình.
Đồng thời:
Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi vẫn có quyền lập di chúc nhưng phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
Như vậy, pháp luật chia thành hai nhóm chính:
Người từ đủ 18 tuổi trở lên
Đây là người thành niên.
Nếu:
- Minh mẫn.
- Sáng suốt.
- Không bị lừa dối.
- Không bị đe dọa.
- Không bị cưỡng ép.
thì hoàn toàn có quyền tự mình lập di chúc mà không cần bất kỳ ai đồng ý.
Đây cũng là nhóm người lập di chúc phổ biến nhất trên thực tế.
Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi
Nhiều người nghĩ rằng chưa đủ 18 tuổi sẽ không được lập di chúc.
Thực tế điều này không đúng.
Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi vẫn có thể lập di chúc nếu đáp ứng điều kiện:
- Có tài sản thuộc quyền sở hữu của mình.
- Có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.
Việc đồng ý nên được thể hiện rõ ràng bằng văn bản để tránh tranh chấp sau này.
Người dưới 15 tuổi có được lập di chúc không?
Câu trả lời là không.
Pháp luật hiện hành không cho phép người dưới 15 tuổi lập di chúc dưới bất kỳ hình thức nào.
Lý do là:
- Chưa phát triển đầy đủ về nhận thức.
- Chưa có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.
- Khó xác định ý chí độc lập.
Do đó, mọi bản di chúc do người dưới 15 tuổi lập đều không có giá trị pháp lý.
Ngoài độ tuổi, người lập di chúc còn phải đáp ứng điều kiện gì?
Đây là điều rất quan trọng.
Không phải cứ đủ tuổi là di chúc sẽ hợp pháp.
Người lập di chúc còn phải đáp ứng các điều kiện sau.
Minh mẫn, sáng suốt
Người lập di chúc phải:
- Nhận thức được hành vi của mình.
- Hiểu rõ nội dung di chúc.
- Tự quyết định việc phân chia tài sản.
Nếu người lập di chúc bị:
- Mất trí nhớ.
- Sa sút trí tuệ.
- Hôn mê.
- Không làm chủ được hành vi.
thì di chúc có thể bị tuyên vô hiệu.
Không bị ép buộc
Di chúc phải được lập hoàn toàn tự nguyện.
Nếu có hành vi:
- Ép ký.
- Đe dọa.
- Cưỡng ép.
- Lừa dối.
thì bản di chúc sẽ không được pháp luật công nhận.
Nội dung không trái pháp luật
Di chúc không được:
- Trái đạo đức xã hội.
- Vi phạm điều cấm của pháp luật.
- Xâm phạm quyền của người khác.
Ví dụ:
Không thể lập di chúc để chuyển giao tài sản bất hợp pháp.
Người từ 15 đến dưới 18 tuổi thường có tài sản gì?
Trên thực tế, nhóm tuổi này vẫn có thể sở hữu tài sản như:
- Tiền tiết kiệm.
- Tiền được tặng cho.
- Xe máy đứng tên hợp pháp.
- Quyền tác giả.
- Tài sản được thừa kế.
- Cổ phần.
- Tiền gửi ngân hàng.
Nếu muốn định đoạt các tài sản này sau khi chết thì vẫn có thể lập di chúc theo đúng quy định.
Di chúc của người từ 15 đến dưới 18 tuổi cần lưu ý gì?
Để tránh tranh chấp, RB Law khuyến nghị:
- Có văn bản đồng ý của cha mẹ.
- Lập thành văn bản.
- Có người làm chứng nếu cần.
- Công chứng hoặc chứng thực nếu có điều kiện.
Việc này sẽ giúp chứng minh ý chí của người lập di chúc khi xảy ra tranh chấp.
Có bắt buộc công chứng di chúc không?
Pháp luật hiện hành không bắt buộc mọi di chúc đều phải công chứng.
Tuy nhiên, công chứng mang lại nhiều lợi ích:
- Hạn chế tranh chấp.
- Tăng giá trị chứng minh.
- Giảm nguy cơ bị tuyên vô hiệu.
- Được tư vấn đúng quy định pháp luật.
Đối với người cao tuổi hoặc người có nhiều tài sản, việc công chứng là rất cần thiết.
Một số trường hợp thực tế
Trường hợp 1
Anh A, 45 tuổi, sở hữu:
- Nhà đất.
- Xe ô tô.
- Tiền gửi ngân hàng.
Anh hoàn toàn có quyền lập di chúc để chia tài sản cho các con mà không cần ai đồng ý.
Trường hợp 2
Em B, 16 tuổi, được ông bà tặng một mảnh đất.
B muốn để lại mảnh đất cho em gái nếu mình qua đời.
Trong trường hợp này, B được lập di chúc nhưng phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.
Trường hợp 3
Bé C, 13 tuổi, được nhận khoản tiền lớn từ người thân.
Gia đình muốn bé lập di chúc.
Điều này không được pháp luật cho phép vì chưa đủ 15 tuổi.
Hậu quả khi lập di chúc không đúng độ tuổi
Nếu người lập di chúc không đủ điều kiện về tuổi thì:
- Di chúc vô hiệu.
- Tài sản sẽ được chia theo pháp luật.
- Phát sinh tranh chấp giữa những người thừa kế.
- Mất nhiều thời gian giải quyết tại Tòa án.
Đây là lý do người dân cần tìm hiểu kỹ quy định trước khi lập di chúc.
Những sai lầm phổ biến
Nhiều người vẫn hiểu sai rằng:
- Đủ 16 tuổi được tự lập di chúc.
- Người dưới 18 tuổi không được lập di chúc.
- Chỉ người già mới được lập di chúc.
- Di chúc viết tay luôn hợp pháp.
- Không cần minh mẫn vẫn lập được di chúc.
Đây đều là những quan điểm không chính xác.
Khi nào nên nhờ luật sư tư vấn?
Bạn nên tham khảo ý kiến luật sư khi:
- Có nhiều tài sản.
- Có tài sản ở nhiều địa phương.
- Có con riêng.
- Có nhiều người thừa kế.
- Muốn truất quyền hưởng di sản.
- Muốn lập di chúc có điều kiện.
- Muốn hạn chế tối đa tranh chấp.
Luật sư sẽ giúp xây dựng nội dung phù hợp với quy định pháp luật, đảm bảo di chúc có hiệu lực cao nhất.
RB Law hỗ trợ lập di chúc chuyên nghiệp
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn điều kiện lập di chúc.
- Soạn thảo di chúc hợp pháp.
- Tư vấn phân chia tài sản.
- Tư vấn thừa kế theo pháp luật.
- Đại diện giải quyết tranh chấp thừa kế.
- Hỗ trợ công chứng, chứng thực di chúc.
- Tư vấn khai nhận và phân chia di sản.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, RB Law luôn đồng hành cùng khách hàng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong mọi vấn đề liên quan đến thừa kế.
Độ tuổi được lập di chúc là điều kiện quan trọng quyết định giá trị pháp lý của một bản di chúc. Theo quy định hiện hành, người từ đủ 18 tuổi trở lên có thể tự mình lập di chúc nếu minh mẫn và tự nguyện. Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi vẫn được lập di chúc nhưng phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Riêng người dưới 15 tuổi không có quyền lập di chúc.
Để bảo đảm di chúc hợp pháp, tránh tranh chấp về sau, người dân nên tìm hiểu kỹ các quy định của pháp luật hoặc liên hệ Công Ty Luật TNHH RB Law để được luật sư tư vấn, soạn thảo và hỗ trợ thực hiện các thủ tục cần thiết một cách chính xác, nhanh chóng và hiệu quả.
