Đất trồng cây lâu năm là một trong những loại đất nông nghiệp được sử dụng phổ biến tại Việt Nam để trồng các loại cây có thời gian sinh trưởng và khai thác nhiều năm như cà phê, cao su, hồ tiêu, điều, sầu riêng, bưởi, cam, xoài… Đây là tài sản có giá trị lớn đối với nhiều hộ gia đình và cá nhân.
Tuy nhiên, khi Nhà nước triển khai các dự án phát triển kinh tế – xã hội, mở rộng hạ tầng hoặc thực hiện quy hoạch, nhiều người sử dụng đất băn khoăn đất trồng cây lâu năm có bị thu hồi không, nếu bị thu hồi thì có được bồi thường hay không và quyền lợi của mình được bảo đảm như thế nào.
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích đầy đủ các quy định pháp luật liên quan đến việc thu hồi đất trồng cây lâu năm, điều kiện được bồi thường và những lưu ý quan trọng mà người sử dụng đất cần biết.
Đất trồng cây lâu năm là gì?
Đất trồng cây lâu năm là một loại đất thuộc nhóm đất nông nghiệp, được sử dụng để trồng các loại cây có chu kỳ sinh trưởng từ nhiều năm trở lên và cho thu hoạch trong nhiều vụ mà không phải trồng lại sau mỗi mùa.
Một số loại cây lâu năm phổ biến gồm:
- Cà phê.
- Cao su.
- Hồ tiêu.
- Điều.
- Chè.
- Cây ăn quả như sầu riêng, bưởi, cam, quýt, xoài, nhãn, vải…
- Cây dược liệu lâu năm.
- Các loại cây công nghiệp lâu năm khác.
Người sử dụng đất phải sử dụng đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận.
Đất trồng cây lâu năm có bị thu hồi không?
Câu trả lời là: Có.
Theo quy định của pháp luật đất đai, đất trồng cây lâu năm hoàn toàn có thể bị Nhà nước thu hồi trong những trường hợp luật định. Tuy nhiên, việc thu hồi chỉ được thực hiện khi có căn cứ pháp lý rõ ràng, đúng thẩm quyền, đúng trình tự và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất.
Không phải cứ là đất trồng cây lâu năm thì sẽ bị thu hồi, và cũng không phải mọi trường hợp thu hồi đều không được bồi thường. Việc bồi thường hay không còn phụ thuộc vào mục đích thu hồi và điều kiện sử dụng đất.
Những trường hợp đất trồng cây lâu năm bị thu hồi
- Thu hồi để phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh
Nhà nước có quyền thu hồi đất trồng cây lâu năm để thực hiện các công trình phục vụ:
- Quốc phòng.
- An ninh.
- Bảo vệ chủ quyền quốc gia.
- Xây dựng căn cứ quân sự.
- Công trình phục vụ lực lượng vũ trang.
Trong trường hợp này, nếu người sử dụng đất đủ điều kiện theo quy định thì sẽ được bồi thường và hỗ trợ.
- Thu hồi để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng
Đây là trường hợp phổ biến nhất.
Ví dụ:
- Làm đường giao thông.
- Xây dựng trường học.
- Bệnh viện.
- Công viên.
- Hồ chứa nước.
- Khu công nghiệp.
- Khu chế xuất.
- Khu đô thị.
- Công trình hạ tầng kỹ thuật.
- Các dự án phát triển kinh tế – xã hội đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Nếu đủ điều kiện, người sử dụng đất sẽ được bồi thường theo phương án được phê duyệt.
- Thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai
Đất trồng cây lâu năm có thể bị thu hồi nếu người sử dụng đất có các hành vi như:
- Lấn chiếm đất.
- Sử dụng sai mục đích (ví dụ xây dựng nhà ở trái phép trên đất trồng cây lâu năm).
- Hủy hoại đất.
- Chuyển nhượng trái quy định trong các trường hợp pháp luật cấm.
- Không thực hiện nghĩa vụ theo quy định trong một số trường hợp luật định.
Đối với các trường hợp này, người sử dụng đất có thể không được bồi thường về đất.
- Thu hồi do chấm dứt việc sử dụng đất
Một số trường hợp như:
- Hết thời hạn sử dụng đất mà không được gia hạn.
- Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất.
- Tổ chức được giao đất bị giải thể hoặc chấm dứt hoạt động.
- Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
- Thu hồi vì lý do bảo đảm an toàn
Nếu khu vực đất nằm trong vùng:
- Có nguy cơ sạt lở.
- Bị ô nhiễm nghiêm trọng.
- Có nguy cơ đe dọa tính mạng con người.
- Thuộc khu vực phải di dời khẩn cấp.
Nhà nước có thể quyết định thu hồi để bảo đảm an toàn cho người dân.
Bị thu hồi đất trồng cây lâu năm có được bồi thường không?
Câu trả lời là Có, nếu người sử dụng đất đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật.
Thông thường, người sử dụng đất sẽ được bồi thường khi:
- Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
- Hoặc đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận.
- Đất đang được sử dụng hợp pháp.
- Không thuộc trường hợp bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai.
Ngoài khoản bồi thường về đất, người dân còn có thể được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ khác.
Những khoản được bồi thường khi thu hồi đất trồng cây lâu năm
Bồi thường về đất
Nếu địa phương còn quỹ đất phù hợp, người dân có thể được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng.
Trong trường hợp không còn quỹ đất hoặc không bố trí được đất khác, người dân sẽ được bồi thường bằng tiền theo phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Bồi thường cây trồng lâu năm
Đây là khoản bồi thường rất quan trọng.
Các loại cây như:
- Sầu riêng.
- Bưởi.
- Cà phê.
- Hồ tiêu.
- Cao su.
- Điều.
- Các loại cây ăn quả và cây công nghiệp lâu năm khác.
Có thể được bồi thường theo quy định căn cứ vào:
- Chủng loại cây.
- Độ tuổi của cây.
- Mật độ trồng.
- Giá trị thực tế.
- Bảng giá bồi thường do địa phương ban hành.
Bồi thường công trình trên đất
Nếu trên đất có các công trình được xây dựng hợp pháp như:
- Nhà kho.
- Chuồng trại.
- Hệ thống tưới tiêu.
- Giếng nước.
- Tường rào.
- Đường nội bộ.
Thì người sử dụng đất có thể được bồi thường theo quy định.
Các khoản hỗ trợ khi bị thu hồi đất trồng cây lâu năm
Ngoài tiền bồi thường, người dân còn có thể được hưởng:
Hỗ trợ ổn định đời sống
Áp dụng đối với hộ gia đình, cá nhân bị ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và thu nhập.
Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề
Đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị thu hồi đất, Nhà nước có thể hỗ trợ học nghề, chuyển đổi nghề nghiệp hoặc tìm kiếm việc làm.
Hỗ trợ sản xuất
Trong một số trường hợp, người dân còn được hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi hoặc các chính sách phục hồi sản xuất.
Hỗ trợ khác
Tùy từng địa phương, từng dự án và chính sách cụ thể, người dân có thể được hưởng thêm các khoản hỗ trợ khác theo quy định.
Những trường hợp không được bồi thường
Người sử dụng đất có thể không được bồi thường về đất nếu:
- Đất bị lấn chiếm.
- Sử dụng đất sai mục đích và bị thu hồi do vi phạm.
- Hết thời hạn sử dụng đất nhưng không được gia hạn.
- Không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận.
- Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp cụ thể vẫn có thể được xem xét hỗ trợ theo chính sách của địa phương.
Quy trình thu hồi đất trồng cây lâu năm
Thông thường, quá trình thu hồi đất được thực hiện theo các bước:
Bước 1: Ban hành thông báo thu hồi đất
Người sử dụng đất được thông báo bằng văn bản theo quy định.
Bước 2: Điều tra, khảo sát và kiểm đếm
Cơ quan chức năng tiến hành kiểm kê:
- Diện tích đất.
- Cây trồng.
- Công trình.
- Tài sản gắn liền với đất.
Bước 3: Lập phương án bồi thường
Phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được xây dựng trên cơ sở kết quả kiểm đếm và quy định pháp luật.
Bước 4: Công khai phương án
Người dân được quyền xem xét, góp ý và kiến nghị nếu có ý kiến về phương án bồi thường.
Bước 5: Phê duyệt phương án
Sau khi hoàn thiện, phương án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Bước 6: Chi trả bồi thường
Người dân nhận tiền bồi thường hoặc được giao đất (nếu thuộc trường hợp được bồi thường bằng đất).
Người dân có quyền khiếu nại nếu không đồng ý với việc thu hồi đất không?
Câu trả lời là: Có.
Nếu cho rằng quyết định thu hồi đất hoặc phương án bồi thường chưa đúng quy định, người dân có quyền:
- Khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền.
- Khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của pháp luật.
Việc thực hiện quyền khiếu nại đúng thời hạn và có căn cứ pháp lý sẽ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
Dịch vụ tư vấn thu hồi đất tại Công Ty Luật TNHH RB Law
Các quy định về thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan đến nhiều văn bản pháp luật và chính sách địa phương. Việc được tư vấn từ đơn vị có chuyên môn sẽ giúp người dân bảo vệ tốt hơn quyền lợi của mình.
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn điều kiện thu hồi đất.
- Tư vấn điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.
- Rà soát hồ sơ pháp lý về quyền sử dụng đất.
- Tư vấn xác định mức bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
- Hỗ trợ khiếu nại quyết định thu hồi đất hoặc phương án bồi thường.
- Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan nhà nước trong quá trình giải quyết vụ việc.
Với đội ngũ luật sư và chuyên viên giàu kinh nghiệm, RB Law cam kết đồng hành cùng khách hàng trong mọi vấn đề pháp lý liên quan đến đất đai, góp phần bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
Đất trồng cây lâu năm có bị thu hồi không? Câu trả lời là có, nhưng chỉ trong các trường hợp được pháp luật quy định như thu hồi vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; do vi phạm pháp luật về đất đai; chấm dứt quyền sử dụng đất hoặc vì lý do bảo đảm an toàn. Nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, người sử dụng đất có thể được bồi thường về đất, cây trồng, tài sản gắn liền với đất và hưởng các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Để tránh những rủi ro pháp lý và bảo vệ quyền lợi của mình khi có quyết định thu hồi đất, người dân nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật hoặc tham khảo ý kiến từ các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp. Công Ty Luật TNHH RB Law luôn sẵn sàng đồng hành, cung cấp giải pháp pháp lý hiệu quả và hỗ trợ khách hàng trong mọi thủ tục liên quan đến thu hồi đất và bồi thường theo đúng quy định của pháp luật.
