Khi hôn nhân tan vỡ, ngoài việc phân chia tài sản thì quyền trực tiếp nuôi con luôn là vấn đề được các cặp vợ chồng quan tâm và thường phát sinh nhiều tranh chấp. Nhiều người băn khoăn: Ai có quyền nuôi con khi cả hai vợ chồng ly hôn? Cha hay mẹ sẽ được ưu tiên? Con bao nhiêu tuổi thì được tự lựa chọn ở với ai? Những yếu tố nào được Tòa án xem xét khi quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dưỡng?
Trong bài viết dưới đây, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ phân tích chi tiết các quy định của pháp luật hiện hành về quyền nuôi con sau ly hôn, giúp bạn hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên cũng như cách bảo vệ tốt nhất quyền lợi của con.
Căn cứ pháp lý
Việc giải quyết quyền nuôi con sau ly hôn được điều chỉnh chủ yếu bởi:
- Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014.
- Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.
- Bộ luật Dân sự năm 2015.
- Luật Trẻ em năm 2016.
- Các văn bản hướng dẫn thi hành có liên quan.
Nguyên tắc xác định người trực tiếp nuôi con sau ly hôn
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có đầy đủ quyền và nghĩa vụ đối với con. Việc xác định ai là người trực tiếp nuôi con được thực hiện theo các nguyên tắc sau:
- Ưu tiên sự thỏa thuận giữa cha và mẹ.
- Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con.
- Mục tiêu cao nhất là bảo đảm điều kiện phát triển tốt nhất về thể chất, tinh thần, học tập và môi trường sống của trẻ.
Như vậy, pháp luật không mặc định cha hoặc mẹ luôn là người có quyền nuôi con, mà sẽ xem xét toàn diện từng trường hợp cụ thể.
Ai có quyền nuôi con khi cả hai vợ chồng ly hôn?
Trường hợp cha mẹ tự thỏa thuận
Nếu hai bên thống nhất được:
- Người trực tiếp nuôi con.
- Mức cấp dưỡng.
- Quyền thăm nom.
thì Tòa án sẽ ghi nhận sự thỏa thuận đó nếu không trái pháp luật và bảo đảm quyền lợi của con.
Đây là phương án được khuyến khích vì giúp hạn chế tranh chấp và giảm tác động tâm lý đối với trẻ.
Trường hợp không thỏa thuận được
Nếu cha mẹ không thống nhất được việc nuôi con, Tòa án sẽ xem xét nhiều yếu tố để quyết định, bao gồm:
- Điều kiện kinh tế
Tòa án sẽ đánh giá:
- Thu nhập ổn định.
- Khả năng bảo đảm chi phí học tập.
- Điều kiện chăm sóc y tế.
- Nhà ở và môi trường sống.
Tuy nhiên, thu nhập cao hơn không đồng nghĩa chắc chắn sẽ được giao nuôi con.
- Thời gian chăm sóc con
Tòa án xem xét:
- Ai thường xuyên chăm sóc con trước khi ly hôn.
- Có đủ thời gian đưa đón, chăm sóc và giáo dục con hay không.
- Công việc có ảnh hưởng đến việc chăm sóc con không.
- Môi trường sống
Các yếu tố được xem xét gồm:
- Điều kiện sinh hoạt.
- Môi trường giáo dục.
- Sự ổn định về nơi cư trú.
- Quan hệ giữa con với gia đình nội, ngoại.
- Phẩm chất đạo đức
Tòa án cũng xem xét:
- Lối sống.
- Ý thức chấp hành pháp luật.
- Hành vi bạo lực gia đình (nếu có).
- Khả năng tạo môi trường lành mạnh cho con phát triển.
Quy định đối với từng độ tuổi của con
Con dưới 36 tháng tuổi
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, con dưới 36 tháng tuổi về nguyên tắc được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ các trường hợp:
- Người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con.
- Cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
Đây là quy định nhằm bảo đảm sự chăm sóc tốt nhất cho trẻ trong giai đoạn đầu đời.
Con từ đủ 36 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi
Đối với nhóm tuổi này, Tòa án sẽ căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con để quyết định giao cho cha hoặc mẹ trực tiếp nuôi.
Không có quy định ưu tiên tuyệt đối cho bất kỳ bên nào.
Con từ đủ 7 tuổi trở lên
Ngoài các yếu tố về điều kiện nuôi dưỡng, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con trước khi đưa ra quyết định.
Tuy nhiên, ý kiến của con chỉ là một trong những căn cứ để đánh giá và không phải là yếu tố quyết định duy nhất.
Người không trực tiếp nuôi con có quyền gì?
Sau ly hôn, người không trực tiếp nuôi con vẫn có các quyền và nghĩa vụ như:
- Thăm nom con mà không ai được cản trở.
- Cấp dưỡng cho con theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của Tòa án.
- Quan tâm, chăm sóc và giáo dục con.
- Tham gia quyết định những vấn đề quan trọng liên quan đến con theo quy định của pháp luật.
Nếu việc thăm nom bị lạm dụng làm ảnh hưởng đến quyền lợi của con, Tòa án có thể xem xét hạn chế quyền này theo quy định.
Có thể thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn không?
Câu trả lời là: Có.
Trong quá trình nuôi dưỡng, nếu xuất hiện các căn cứ như:
- Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện.
- Có sự thỏa thuận giữa cha và mẹ.
- Việc thay đổi người nuôi con phù hợp với lợi ích của con.
thì một trong hai bên hoặc cá nhân, tổ chức có quyền theo quy định có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con.
Hồ sơ yêu cầu giải quyết quyền nuôi con
Trong vụ án ly hôn có tranh chấp quyền nuôi con, hồ sơ thường bao gồm:
- Đơn yêu cầu hoặc đơn khởi kiện ly hôn.
- Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn.
- Giấy khai sinh của con.
- Giấy tờ tùy thân của vợ và chồng.
- Tài liệu chứng minh điều kiện nuôi con (thu nhập, nơi ở, công việc, thời gian chăm sóc…).
- Các tài liệu, chứng cứ khác có liên quan.
Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ sẽ giúp Tòa án có cơ sở đánh giá khách quan và toàn diện.
Dịch vụ tư vấn tranh chấp quyền nuôi con tại Công Ty Luật TNHH RB Law
Công Ty Luật TNHH RB Law cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, bao gồm:
- Tư vấn xác định quyền trực tiếp nuôi con sau ly hôn.
- Tư vấn mức cấp dưỡng và nghĩa vụ của cha mẹ.
- Hỗ trợ thu thập chứng cứ chứng minh điều kiện nuôi con.
- Soạn thảo hồ sơ khởi kiện hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp.
- Đại diện khách hàng tham gia tố tụng tại Tòa án.
- Tư vấn thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, Công Ty Luật TNHH RB Law luôn đặt quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng cũng như lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu, đồng hành cùng khách hàng trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp.
Ai có quyền nuôi con khi cả hai vợ chồng ly hôn? Theo quy định của pháp luật Việt Nam, cha và mẹ đều có quyền và nghĩa vụ như nhau đối với con sau khi ly hôn. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi mọi mặt của con, bao gồm điều kiện kinh tế, thời gian chăm sóc, môi trường sống, phẩm chất đạo đức và nguyện vọng của con (đối với trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên). Vì vậy, không có quy định mặc nhiên cha hoặc mẹ luôn được ưu tiên, ngoại trừ trường hợp con dưới 36 tháng tuổi theo quy định của pháp luật.
Nếu bạn đang có tranh chấp về quyền nuôi con hoặc cần tư vấn thủ tục ly hôn, chia tài sản và cấp dưỡng, hãy liên hệ Công Ty Luật TNHH RB Law để được đội ngũ luật sư hỗ trợ tận tình, chuyên nghiệp và đúng quy định của pháp luật.
