Làm di chúc cần những thủ tục gì? Tìm hiểu hồ sơ, quy trình, điều kiện lập di chúc hợp pháp, thủ tục công chứng và những lưu ý quan trọng theo Bộ luật Dân sự 2015. Tư vấn bởi Công Ty Luật TNHH RB Law.
Làm di chúc cần những thủ tục gì?
Di chúc là căn cứ pháp lý quan trọng giúp cá nhân định đoạt tài sản của mình sau khi qua đời theo đúng ý chí. Việc lập di chúc không chỉ bảo đảm quyền tự định đoạt tài sản mà còn góp phần hạn chế tranh chấp giữa những người thừa kế, đặc biệt đối với những gia đình có nhiều tài sản hoặc nhiều người có quyền hưởng di sản.
Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn làm di chúc cần những thủ tục gì, chuẩn bị hồ sơ ra sao, có bắt buộc phải công chứng hay không và quy trình thực hiện như thế nào để di chúc có hiệu lực pháp luật.
Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật TNHH RB Law sẽ hướng dẫn chi tiết các thủ tục lập di chúc theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 và các văn bản pháp luật liên quan.
Căn cứ pháp lý
Việc lập di chúc hiện nay được điều chỉnh chủ yếu bởi:
- Bộ luật Dân sự năm 2015;
- Luật Công chứng;
- Các văn bản hướng dẫn thi hành.
Theo quy định của pháp luật, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về năng lực hành vi dân sự, ý chí tự nguyện và hình thức di chúc.
Làm di chúc cần những thủ tục gì?
Để một bản di chúc có giá trị pháp lý, người lập di chúc nên thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Xác định tài sản để lại thừa kế
Đây là bước đầu tiên và rất quan trọng.
Người lập di chúc cần xác định rõ:
- Nhà ở.
- Quyền sử dụng đất.
- Căn hộ chung cư.
- Xe ô tô, xe máy.
- Tiền gửi ngân hàng.
- Cổ phần, cổ phiếu.
- Tiền mặt.
- Vàng, trang sức.
- Các tài sản hợp pháp khác.
Nếu tài sản là tài sản chung của vợ chồng thì chỉ được định đoạt đối với phần tài sản thuộc quyền sở hữu của mình.
Bước 2: Xác định người được hưởng di sản
Người lập di chúc có quyền lựa chọn người hưởng tài sản.
Có thể là:
- Con.
- Cháu.
- Vợ hoặc chồng.
- Anh chị em.
- Người thân khác.
- Bạn bè.
- Tổ chức.
- Quỹ từ thiện.
Ngoài việc chỉ định người hưởng, người lập di chúc cũng có quyền:
- Truất quyền hưởng di sản.
- Chia tài sản theo tỷ lệ khác nhau.
- Giao nghĩa vụ cho người thừa kế.
Bước 3: Chuẩn bị giấy tờ cần thiết
Một trong những nội dung được nhiều người quan tâm là làm di chúc cần giấy tờ gì.
Thông thường cần chuẩn bị:
Giấy tờ nhân thân
- Căn cước công dân hoặc Chứng minh nhân dân.
- Hộ chiếu (nếu có).
- Sổ hộ khẩu hoặc giấy xác nhận cư trú (nếu cần).
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản
Tùy từng loại tài sản, giấy tờ có thể bao gồm:
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.
- Giấy đăng ký xe.
- Sổ tiết kiệm.
- Giấy chứng nhận cổ phần.
- Hợp đồng mua bán.
- Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hợp pháp khác.
Giấy tờ liên quan đến người thừa kế (nếu cần)
Ví dụ:
- Họ tên.
- Ngày tháng năm sinh.
- Quan hệ với người lập di chúc.
- Địa chỉ cư trú.
Thông tin càng đầy đủ thì càng hạn chế nhầm lẫn trong quá trình phân chia di sản.
Bước 4: Soạn thảo nội dung di chúc
Đây là bước quyết định giá trị pháp lý của di chúc.
Một bản di chúc nên có đầy đủ các nội dung sau:
- Ngày, tháng, năm lập di chúc.
- Thông tin của người lập.
- Danh mục tài sản.
- Người được hưởng di sản.
- Tỷ lệ hoặc cách thức phân chia tài sản.
- Nghĩa vụ của người thừa kế (nếu có).
- Người quản lý di sản (nếu cần).
- Chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập.
Nội dung cần rõ ràng, cụ thể, tránh sử dụng các từ ngữ mơ hồ hoặc dễ gây nhiều cách hiểu.
Bước 5: Lựa chọn hình thức lập di chúc
Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, người dân có thể lựa chọn một trong các hình thức sau:
Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng
Áp dụng khi:
- Người lập biết chữ.
- Có khả năng tự viết và ký.
Di chúc bằng văn bản có người làm chứng
Áp dụng khi người lập không thể tự viết nhưng vẫn có thể ký hoặc điểm chỉ.
Di chúc có công chứng
Đây là hình thức được nhiều luật sư khuyến nghị vì:
- Được công chứng viên kiểm tra tính hợp pháp.
- Giá trị chứng minh cao.
- Giảm nguy cơ tranh chấp.
Di chúc có chứng thực
Người lập có thể yêu cầu chứng thực tại cơ quan có thẩm quyền theo quy định.
Di chúc miệng
Chỉ áp dụng trong trường hợp đặc biệt khi tính mạng bị đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.
Bước 6: Công chứng hoặc chứng thực (nếu lựa chọn)
Mặc dù pháp luật không bắt buộc mọi di chúc phải công chứng, nhưng đây là thủ tục được khuyến khích thực hiện.
Khi công chứng, công chứng viên sẽ:
- Kiểm tra giấy tờ.
- Kiểm tra năng lực hành vi dân sự.
- Xác nhận ý chí tự nguyện.
- Hướng dẫn sửa đổi nếu nội dung chưa phù hợp.
- Chứng nhận bản di chúc.
Việc công chứng giúp hạn chế tối đa các tranh chấp sau này.
Điều kiện để di chúc hợp pháp
Sau khi hoàn thành các thủ tục, bản di chúc chỉ có hiệu lực nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 630 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt
Người lập phải:
- Có khả năng nhận thức.
- Làm chủ hành vi.
- Không mắc bệnh làm mất khả năng nhận thức tại thời điểm lập di chúc.
Việc lập di chúc hoàn toàn tự nguyện
Di chúc không được lập trong trường hợp:
- Bị ép buộc.
- Bị đe dọa.
- Bị lừa dối.
Ý chí trong di chúc phải là ý chí thực sự của người lập.
Nội dung không trái pháp luật
Di chúc không được:
- Vi phạm điều cấm của pháp luật.
- Trái đạo đức xã hội.
- Định đoạt tài sản không thuộc quyền sở hữu.
Hình thức đúng quy định
Mỗi loại di chúc phải đáp ứng các điều kiện riêng về hình thức. Nếu vi phạm quy định về hình thức thì di chúc có thể bị tuyên vô hiệu.
Có bắt buộc phải công chứng di chúc không?
Đây là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm.
Theo quy định hiện hành:
Không phải mọi di chúc đều bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực.
Tuy nhiên, công chứng mang lại nhiều lợi ích như:
- Xác nhận năng lực hành vi của người lập.
- Chứng minh ý chí tự nguyện.
- Hạn chế tranh chấp.
- Giảm nguy cơ giả mạo chữ ký.
- Thuận lợi khi khai nhận di sản.
Đối với tài sản có giá trị lớn như quyền sử dụng đất, nhà ở hoặc tài sản kinh doanh, việc công chứng là lựa chọn an toàn và nên được ưu tiên.
Những sai lầm thường gặp khi làm di chúc
Trong thực tế, nhiều bản di chúc bị tuyên vô hiệu do mắc phải các lỗi như:
- Không ghi ngày, tháng, năm lập.
- Không ký tên hoặc điểm chỉ.
- Ghi thông tin người thừa kế không rõ ràng.
- Định đoạt cả phần tài sản không thuộc quyền sở hữu của mình.
- Người làm chứng không đủ điều kiện.
- Nội dung mâu thuẫn hoặc khó xác định.
- Người lập di chúc không còn minh mẫn tại thời điểm lập.
Những sai sót này có thể khiến ý chí của người để lại tài sản không được thực hiện và di sản phải chia theo pháp luật.
Những lưu ý quan trọng khi lập di chúc
Để di chúc có hiệu lực và hạn chế tranh chấp, người lập nên:
- Kiểm tra kỹ giấy tờ về tài sản.
- Xác định rõ phần tài sản thuộc quyền sở hữu của mình.
- Ghi đầy đủ thông tin người được hưởng di sản.
- Phân chia tài sản rõ ràng, minh bạch.
- Lập di chúc khi còn minh mẫn.
- Nên công chứng nếu tài sản có giá trị lớn.
- Lưu giữ bản gốc ở nơi an toàn và thông báo cho người tin cậy biết nơi lưu giữ.
Dịch vụ tư vấn lập di chúc tại Công ty Luật TNHH RB Law
Việc lập di chúc đúng quy định không chỉ giúp bảo đảm ý chí của người để lại tài sản mà còn hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh giữa những người thừa kế.
Công ty Luật TNHH RB Law cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn điều kiện lập di chúc hợp pháp.
- Soạn thảo di chúc theo đúng quy định pháp luật.
- Rà soát nội dung di chúc để hạn chế rủi ro pháp lý.
- Hỗ trợ công chứng, chứng thực di chúc.
- Tư vấn sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ di chúc.
- Tư vấn khai nhận và phân chia di sản thừa kế.
- Giải quyết tranh chấp về di chúc và thừa kế.
- Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan nhà nước và tham gia tố tụng tại Tòa án.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực dân sự và thừa kế, Công ty Luật TNHH RB Law luôn cam kết mang đến giải pháp pháp lý nhanh chóng, chính xác và phù hợp với từng nhu cầu của khách hàng.
Thắc mắc Làm di chúc cần những thủ tục gì? là câu hỏi phổ biến đối với những người muốn chủ động định đoạt tài sản của mình. Theo quy định của pháp luật, việc lập di chúc cần được thực hiện theo đúng trình tự: xác định tài sản, xác định người thừa kế, chuẩn bị hồ sơ, soạn thảo nội dung, lựa chọn hình thức phù hợp và thực hiện công chứng hoặc chứng thực khi cần thiết. Đồng thời, người lập di chúc phải bảo đảm điều kiện về năng lực hành vi, ý chí tự nguyện, nội dung hợp pháp và hình thức đúng quy định.
Nếu bạn đang có nhu cầu lập di chúc, sửa đổi di chúc hoặc cần hỗ trợ giải quyết các vấn đề liên quan đến thừa kế, hãy liên hệ Công ty Luật TNHH RB Law để được đội ngũ luật sư tư vấn tận tâm, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của bạn cũng như gia đình.
