Được gia hạn tạm giam bao nhiêu lần? là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi bản thân hoặc người thân đang bị áp dụng biện pháp tạm giam trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Nhiều người cho rằng thời hạn tạm giam chỉ được gia hạn một lần, trong khi số khác lại cho rằng cơ quan tiến hành tố tụng có thể gia hạn không giới hạn. Thực tế, pháp luật Việt Nam quy định rất chặt chẽ về số lần gia hạn tạm giam, thời hạn của từng lần gia hạn cũng như thẩm quyền quyết định.
Trong bài viết này, Công Ty Luật TNHH RB Law sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định về việc gia hạn tạm giam, các trường hợp được phép gia hạn và những quyền lợi hợp pháp của người bị tạm giam.
Tạm giam là gì?
Tạm giam là biện pháp ngăn chặn nghiêm khắc được quy định trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Biện pháp này được áp dụng đối với bị can hoặc bị cáo trong những trường hợp cần thiết nhằm:
- Ngăn chặn việc bỏ trốn;
- Ngăn chặn hành vi tiếp tục phạm tội;
- Tránh việc tiêu hủy hoặc làm sai lệch chứng cứ;
- Bảo đảm quá trình điều tra, truy tố và xét xử được thực hiện đúng pháp luật.
Tạm giam không phải là hình phạt mà chỉ là biện pháp tố tụng áp dụng trong một thời gian nhất định.
Khi nào được gia hạn tạm giam?
Không phải mọi vụ án đều phải gia hạn tạm giam.
Việc gia hạn chỉ được thực hiện khi:
- Thời hạn tạm giam sắp hết;
- Việc điều tra, truy tố hoặc xét xử chưa thể hoàn thành;
- Có căn cứ pháp luật để tiếp tục áp dụng biện pháp tạm giam;
- Được cơ quan có thẩm quyền quyết định theo đúng trình tự.
Nếu không đáp ứng các điều kiện trên, người bị tạm giam phải được trả tự do hoặc được thay thế bằng biện pháp ngăn chặn khác.
Được gia hạn tạm giam bao nhiêu lần trong giai đoạn điều tra?
Theo Bộ luật Tố tụng hình sự, số lần gia hạn tạm giam không giống nhau đối với từng loại tội phạm.
Đối với tội phạm ít nghiêm trọng
- Thời hạn tạm giam ban đầu: không quá 02 tháng.
- Có thể được gia hạn 01 lần, thời hạn gia hạn không quá 01 tháng.
Như vậy, đối với loại tội phạm này, việc gia hạn chỉ được thực hiện một lần.
Đối với tội phạm nghiêm trọng
- Thời hạn tạm giam ban đầu: không quá 03 tháng.
- Có thể được gia hạn 01 lần, thời hạn không quá 02 tháng.
Sau khi hết thời hạn gia hạn, nếu không còn căn cứ tiếp tục tạm giam thì cơ quan có thẩm quyền phải áp dụng biện pháp khác hoặc trả tự do theo quy định.
Đối với tội phạm rất nghiêm trọng
- Thời hạn tạm giam ban đầu: không quá 04 tháng.
- Có thể được gia hạn 01 lần, thời hạn không quá 03 tháng.
Đây là nhóm tội phạm có mức độ nguy hiểm cao nên pháp luật cho phép thời hạn gia hạn dài hơn.
Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng
Đây là nhóm vụ án có tính chất phức tạp nhất.
Theo quy định hiện hành:
- Thời hạn tạm giam ban đầu: không quá 04 tháng.
- Có thể được gia hạn nhiều lần theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, với từng lần gia hạn phải được cơ quan có thẩm quyền phê chuẩn.
Tuy nhiên, việc gia hạn không phải là không giới hạn mà phải tuân thủ nghiêm ngặt về điều kiện, số lần và thời hạn luật định.
Ai có thẩm quyền quyết định gia hạn tạm giam?
Không phải Cơ quan điều tra tự quyết định việc gia hạn.
Tùy từng giai đoạn tố tụng, thẩm quyền thuộc về các cơ quan khác nhau, bao gồm:
- Viện kiểm sát có thẩm quyền phê chuẩn trong giai đoạn điều tra;
- Tòa án quyết định trong giai đoạn chuẩn bị xét xử hoặc xét xử;
- Các cơ quan tiến hành tố tụng cấp trên trong những trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật.
Việc gia hạn phải được ban hành bằng văn bản và giao cho người bị tạm giam theo đúng trình tự.
Gia hạn tạm giam có cần thông báo cho người bị tạm giam không?
Câu trả lời là: Có.
Khi có quyết định gia hạn tạm giam, cơ quan có thẩm quyền phải:
- Ban hành quyết định bằng văn bản;
- Tống đạt quyết định theo quy định;
- Giải thích quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giam;
- Thực hiện các thủ tục liên quan theo Bộ luật Tố tụng hình sự.
Điều này nhằm bảo đảm tính minh bạch và quyền được biết của người bị áp dụng biện pháp ngăn chặn.
Hết thời hạn gia hạn tạm giam thì sao?
Khi hết thời hạn tạm giam hoặc thời hạn gia hạn mà:
- Không có quyết định gia hạn mới theo đúng quy định;
- Không có quyết định thay đổi biện pháp ngăn chặn;
- Không có căn cứ tiếp tục tạm giam,
thì cơ quan có thẩm quyền phải trả tự do cho người bị tạm giam.
Việc giam giữ quá thời hạn luật định là hành vi vi phạm pháp luật và có thể làm phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước nếu gây thiệt hại.
Có thể thay thế tạm giam bằng biện pháp khác không?
Trong nhiều trường hợp, người bị buộc tội có thể được xem xét áp dụng các biện pháp ngăn chặn khác thay cho tạm giam như:
- Bảo lĩnh;
- Đặt tiền để bảo đảm;
- Cấm đi khỏi nơi cư trú.
Việc có được thay thế hay không phụ thuộc vào:
- Tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi;
- Nhân thân người bị buộc tội;
- Khả năng bỏ trốn hoặc cản trở hoạt động tố tụng;
- Các điều kiện khác theo quy định của pháp luật.
Người bị tạm giam có quyền gì khi bị gia hạn?
Việc bị gia hạn tạm giam không làm mất đi các quyền hợp pháp của người bị tạm giam.
Theo quy định của pháp luật, họ vẫn có quyền:
- Được biết lý do gia hạn tạm giam;
- Được gặp luật sư theo quy định;
- Được chăm sóc y tế khi cần thiết;
- Được nhận đồ tiếp tế theo quy định;
- Được khiếu nại nếu cho rằng quyết định gia hạn trái pháp luật;
- Được xét xử công bằng và đúng thời hạn.
Vai trò của luật sư khi bị gia hạn tạm giam
Sự tham gia của luật sư ngay từ giai đoạn điều tra mang lại nhiều lợi ích quan trọng.
Luật sư có thể:
- Kiểm tra tính hợp pháp của quyết định gia hạn tạm giam;
- Đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn nếu đủ điều kiện;
- Tham gia hỏi cung theo quy định;
- Thu thập chứng cứ có lợi cho thân chủ;
- Khiếu nại các quyết định hoặc hành vi tố tụng trái pháp luật;
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can trong suốt quá trình tố tụng.
Những hiểu lầm thường gặp
Tạm giam được gia hạn không giới hạn
Sai. Pháp luật quy định rõ số lần gia hạn và thời hạn tương ứng đối với từng loại tội phạm. Việc gia hạn chỉ được thực hiện khi đáp ứng đủ điều kiện luật định.
Hết thời hạn tạm giam sẽ được trả tự do ngay
Không hoàn toàn đúng. Nếu có căn cứ và được cơ quan có thẩm quyền quyết định gia hạn đúng quy định thì việc tạm giam có thể tiếp tục.
Chỉ khi ra tòa mới được mời luật sư
Không đúng. Người bị buộc tội có quyền mời luật sư tham gia bào chữa ngay từ giai đoạn điều tra theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự.
Câu hỏi Được gia hạn tạm giam bao nhiêu lần? không có một đáp án chung cho mọi trường hợp, bởi số lần gia hạn và thời hạn gia hạn phụ thuộc vào tính chất của tội phạm, giai đoạn tố tụng và các quy định cụ thể của Bộ luật Tố tụng hình sự. Mọi quyết định gia hạn đều phải có căn cứ pháp luật, đúng thẩm quyền và đúng trình tự nhằm bảo đảm quyền con người cũng như hiệu quả của hoạt động tố tụng.
Nếu bạn hoặc người thân đang gặp vướng mắc liên quan đến gia hạn tạm giam, thời hạn tạm giam, quyền của người bị tạm giam hoặc cần luật sư bào chữa trong vụ án hình sự, hãy liên hệ Công Ty Luật TNHH RB Law để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm tư vấn, hỗ trợ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách kịp thời, hiệu quả.
